به گزارش پرتال حمل و نقل ، علی ضیائی کارشناس ترانزیت و اقتصاد حمل‌ونقل در پژوهشی به ارائه ایده‌هایی درباره فرصت‌ها و چالش‌های ترانزیت در ایران پرداخته است .
طبق اظهارات وی کشور ایران یکی از مهم‌ترین کشور‌های منطقه خاورمیانه ، به‌عنوان قلب موقعیت جغرافیایی جهانی و اتصال سه قاره مهم جهان ، موقعیت راهبردی در زمینهٔ ترانزیت کالا دارد و از گذشته تاکنون این موقعیت ترانزیتی مورد استفاده قرار می‌گرفته است .
سه سناریو برای ترانزیت از خاک ایران
در این پژوهش سه سناریو برای ترانزیت از خاک ایران در نظر گرفته شده است :
سناریو اول : با توجه به تحولات بین‌المللی در گذشته ، ظرفیت ، پتانسیل و عملکرد داخلی کشور به ۲۰ میلیون تن رسیده و سپس سیر نزولی را تجربه کرده است . هم‌اکنون نیز می‌توان به وضع مطلوب بازگشت و حتی به فراتر از آن دست‌یافت .
سناریو دوم : با هم‌راستا کردن فرایند‌های داخلی و عملکرد‌های بین‌المللی ایران ، می‌توان به حدود رقم ۱۰۰ میلیون تن نیز دست‌یافت .
سناریو سوم : یک رقم ایده ال ۳۰۰ میلیون تن است که اگر همه بردار‌ها با یکدیگر در یک‌جهت قرار گیرند ، می‌توان به این عدد نزدیک شد .
اهمیت ترانزیت کالا از ایران
در این پژوهش آمده است : یکی از توانمندی‌های مهم ایران به‌منظور افزایش صادرات غیرنفتی ، موقعیت برجسته جغرافیایی و مناسب بودن مسیر‌های ترانزیتی و امکان ارتباط با کشور‌های همسایه است . دسترسی ایران به آب‌های آزاد مانند خلیج‌فارس و دریای عمان و همچنین دریاچه خزر ، اهمیت ترانزیت کالا از ایران را دوچندان نموده و مسیر‌های ترانزیتی آسیا و اروپا از طریق ایران را موردتوجه بازرگانان قرارگرفته است .
ضیائی با اشاره به این نکته که کشور ما در طول سال‌های متمادی ، به دلیل شرایط ویژه سوق‌الجیشی و قرار گرفتن در مسیر تجارت شرق و غرب (از جمله مسیر راه‌های معروف اکو و ابریشم) که از نظر ترانزیتی مورد توجه بوده ، گفت : ایران شاهراه ملل لقب گرفته است . هرچند با گسترش دریانوردی ، جاده ابریشم از رونق افتاد ؛ اما با پیشرفت سریع کشور‌های جنوب و شرق آسیا ، مجدداً تجارت بین اروپا و آسیا رونق گرفت .
نتایج این پژوهش نشان می‌دهد از آنجایی که کرایه حمل پایین و کوتاه بودن زمان حمل از عوامل تأثیرگذار در تجارت است ؛ بنابراین انتخاب مسیر‌های کوتاه و مقرون‌به‌صرفه مانند ایران که مسیر انتقال زمینی بار بین آسیا و اروپا را کاهش داده از مواردی است که مورد استقبال صاحبان کالا و شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی قرار گرفته است . روند رو به رشد هرچند کم رونق آمار ترانزیت از ایران که عمدتاً با تکیه‌بر کریدور شمال به جنوب شکل گرفته ، اگرچه بسیار حائز اهمیت است ؛ اما این ارقام متناسب با پتانسیل موجود کشور نیست و باید هم‌زمان به کلیه مبادی ورودی و خروجی کالا در شمال ، جنوب ، شرق و غرب کشور که تکمیل‌کننده کریدور‌های بین‌المللی هستند ، توجه ویژه شود .
این پژوهش نشان می‌دهد که موضوعاتی چون تجهیز امکانات و زیرساخت‌ها ، فراهم آوردن تسهیلات گسترده در بخش‌های مختلف حمل‌ونقل ، انجام سرمایه‌گذاری‌های لازم ، اقدام کلیه سازمان‌های دولتی درحرکتی هماهنگ به‌منظور رفع موانع و تسهیل امر ترانزیت و تبلیغات گسترده می‌تواند در بهره‌وری اثربخش از موقعیت جغرافیایی و منحصربه‌فرد ترانزیت مؤثر باشد .
سهم ناچیز ایران از ترانزیت کالا
پژوهش حاضر همچنین به موانع موجود در موضوع ترانزیت کشور اشاره می‌کند ، موانع فراوانی که در مسیر ارتقاء ترانزیت کالا از کشور وجود دارند و باعث شده‌اند سهم ایران باوجود تمام فرصت‌ها و موقعیت‌هایی که در ترانزیت کالا از آن برخوردار است، ناچیز باشد و سایر کشور‌های منطقه نیز از این مشکلات به نفع خود استفاده کرده‌اند و با افزایش عبور کالا از خاک خود ، به مزایای فراوان حاصل از ترانزیت دست یابند .
این پژوهش نشان می‌دهد که در حال حاضر نیمی از ظرفیت حمل‌ونقل ایران ، به‌طور صحیح مورداستفاده ترانزیت قرار نگرفته است . یکی از دلیل مهم این امر را می‌توان به عدم هماهنگی میان دستگاه‌های متولی این صنعت مرتبط دانست .
از نظر محققان این پژوهش مشکلات نرم‌افزاری از قبیل مسائلی همچون بالا بودن زمان انجام تشریفات مرزی ورودی و خروجی کالا از ایران ، بالا بودن هزینه‌های تردد کالا از خاک ایران، کمبود شرکت‌های فورواردری حرفه‌ای برای عبور دادن کالا با استفاده از مود‌های حمل‌ونقلی ترکیبی (بندر ، ریل ، جاده) به نسبت تراز جهانی ، از دیگر موانع و مشکلات ترانزیت کشور است .
اهم مشکلات و موانع ترانزیتی مطرح ایران در گزارش پیشرو عبارت‌اند از :
– زمان‌بر بودن اجرای امور گمرکی و مشکلاتی مانند و کنترل‌های مضاعف گمرکی
– فقدان گمرک در برخی مرز‌ها
– نبود قوانین واضح و شفاف در زمینهٔ ترانزیت
– استهلاک زیرساخت‌ها و تجهیزات در سیستم حمل‌ونقل و عدم سرمایه‌گذاری کافی در آن
– فقدان دستگاه‌های اطلاع‌رسانی برای ردیابی کالا
– عدم هماهنگی بین شیوه‌های مختلف حمل کالا
– کمبود نمایندگی‌های بیمه در نقاط مرزی
– نبود امکانات لازم جهت حمل بار کانتینری
– نبود نهاد مستقل ترانزیتی و مدیریتی واحد در شبکه حمل‌ونقل
– بی‌توجهی به فعالیت‌های بازاریابی در سطح بین‌المللی
– تحریم‌ها و ناامنی‌های منطقه‌ای
– تأخیر در انجام تشریفات گمرکی برای کامیون‌های ترانزیتی در مرز‌های داخلی
– کمبود کامیون برای حمل کالا‌های ترانزیتی در برخی مرز‌های کشور
– فقدان امکانات تخلیه ، بارگیری و نگهداری کالا در مرز‌های ترانزیتی
– اعمال محدودیت زمانی برای تردد کامیون‌ها
– مشکلات امنیتی در جوار مرز‌های مشترک با برخی کشور‌های همسایه
– فقدان زیرساخت‌های مناسب جاده‌ای ، امکانات رفاهی ، اداری و نامناسب بودن جاده ترانزیتی
– مشکلات صدور روادید
– عدم آگاهی تجار و صاحبان کالا‌های ترانزیتی از پتانسیل‌های ترانزیتی ایران
منبع: پرتال حمل و نقل :: به نقل از مانا
دیدگاه‌ها
اولین دیدگاه را دربارهٔ این خبر بنویسید.