به گزارش پرتال حمل و نقل ، در جهانی که اختلالات ژئوپلیتیکی ، ناامنی مسیرهای دریایی ، افزایش هزینه‌های بیمه و شکنندگی زنجیره‌های تأمین ، معادلات تجارت بین‌الملل را تغییر داده است ، رقابت آینده دیگر فقط بر سر کوتاه‌ترین مسیر نیست ؛ بلکه بر سر ساختن مسیرهایی است که بتوانند جریان کالا را در برابر شوک‌های بیرونی حفظ کنند . در این میان ، حمل‌ونقل ریلی و کریدورهای زمینی به یکی از پایه‌های اصلی راهبرد جدید کشورها برای افزایش تاب‌آوری اقتصادی تبدیل شده‌اند .
در نشست «الگوهای همکاری دولت و بخش خصوصی در لجستیک» که به همت مؤسسه ایرانی مطالعات کمربند و راه برگزار شد ، حامدرضا حیدری ، دبیر کارگروه ترانزیت کمیته عمران و حمل‌ونقل مجمع تشخیص مصلحت نظام ، با تشریح تجربه چین در توسعه شبکه‌های ریلی و لجستیکی تأکید کرد که آینده مسیرهای تجاری به توانایی کشورها در ایجاد زنجیره‌های تأمین پایدار ، قابل پیش‌بینی و چندمسیره وابسته است .
وی در این نشست اظهار داشت که تحول در نگاه جهانی به کریدورها باعث شده است که کشورها از رویکرد صرفاً هزینه‌محور فاصله گرفته و به سمت ایجاد شبکه‌هایی حرکت کنند که علاوه بر بهره‌وری اقتصادی ، امنیت و استمرار جریان کالا را تضمین کنند .
از کاهش هزینه تا تضمین بقا ؛ تغییر منطق تجارت جهانی
در این نشست مطرح شد که تحولات سال‌های اخیر ، مفهوم مزیت حمل‌ونقل را تغییر داده است . در گذشته ، انتخاب مسیر بیشتر بر اساس هزینه و زمان انجام می‌شد ، اما امروز عواملی مانند ریسک‌های ژئوپلیتیکی ، انسداد آبراه‌ها ، تحریم‌ها و بحران‌های منطقه‌ای باعث شده‌اند که «تاب‌آوری زنجیره تأمین» به یکی از معیارهای اصلی تصمیم‌گیری تبدیل شود .
بر اساس مباحث ارائه شده ، چین نیز در توسعه راهبردهای تجاری خود صرفاً به دنبال مسیرهای ارزان‌تر نیست ، بلکه تلاش می‌کند شبکه‌ای از مسیرهای جایگزین ایجاد کند تا وابستگی به نقاط آسیب‌پذیر کاهش یابد .
در این چارچوب ، سرمایه‌گذاری در مسیرهای ریلی و زمینی بخشی از راهبرد امنیت اقتصادی کشورها برای حفظ دسترسی پایدار به بازارها و منابع تولید محسوب می‌شود.
ریل ؛ ستون فقرات جدید برای تجارت چندمسیره
یکی از محورهای اصلی این نشست ، نقش حمل ریلی در ایجاد پیوند میان مراکز تولید ، بازارهای مصرف و شبکه‌های تجاری بین‌المللی بود .
در این نشست تأکید شد که حمل ریلی زمانی می‌تواند به یک مزیت راهبردی تبدیل شود که در کنار زیرساخت فیزیکی ، از مجموعه‌ای از خدمات هماهنگ شامل برنامه حرکت منظم ، تشریفات گمرکی روان ، اسناد یکپارچه ، رهگیری دیجیتال و مدیریت حرفه‌ای بار برخوردار باشد .
حیدری با اشاره به تجربه قطارهای برنامه‌ای چین اظهار داشت که موفقیت این مدل‌ها صرفاً ناشی از احداث خطوط ریلی نبوده ، بلکه نتیجه ایجاد یک اکوسیستم لجستیکی شامل دولت ، اپراتورها ، فورواردرها ، صاحبان کالا و پلتفرم‌های داده‌ای بوده است .
قطار بدون برنامه تجاری ، فقط یک حرکت فیزیکی است
در بخش دیگری از نشست ، بر این نکته تأکید شد که عبور قطار از یک مسیر به معنای شکل‌گیری یک کریدور اقتصادی نیست .
بر اساس مباحث مطرح شده ، برای اقتصادی شدن مسیرهای ریلی باید از ابتدا مدل تجاری آن مشخص باشد ؛ از جمله اینکه چه میزان بار ، توسط چه صاحبان کالایی ، در چه زمان‌بندی و با چه سازوکاری منتقل خواهد شد .
یکی از چالش‌های مهم در این زمینه ، مدیریت جریان برگشت کالا و جلوگیری از بازگشت کانتینرهای خالی عنوان شد .
حیدری با اشاره به اهمیت توازن بار رفت و برگشت بیان کرد که مسیرهای ریلی زمانی پایدار خواهند شد که علاوه بر واردات ، ظرفیت صادراتی نیز در طراحی آنها دیده شود .
در این میان ، ظرفیت کالاهای صادراتی ایران مانند محصولات معدنی ، پتروشیمی و کشاورزی می‌تواند در ایجاد جریان برگشتی و کاهش هزینه‌های حمل نقش‌آفرین باشد .
تجربه چین ؛ زمانی که ریل به شبکه تجاری تبدیل شد
در ادامه نشست ، تجربه چین در توسعه قطارهای باری بین‌المللی به عنوان نمونه‌ای از تبدیل حمل ریلی به یک شبکه تجاری پایدار مورد بررسی قرار گرفت .
بر اساس این تجربه ، دولت نقش خود را بر ایجاد زیرساخت، هماهنگی‌های بین‌المللی، تسهیل مقررات و ایجاد بستر رقابتی متمرکز کرده و عملیات تجاری به شرکت‌های تخصصی ، پلتفرم‌های منطقه‌ای و اپراتورهای لجستیکی واگذار شده است .
این مدل باعث شده است که قطارهای باری از یک پروژه حمل‌ونقلی به یک سرویس تجاری با برنامه مشخص ، سطح خدمات تعریف‌شده و قابلیت پیش‌بینی تبدیل شوند .
پنج پایه برای ساخت یک مسیر قابل اعتماد
در این نشست ، برای عملیاتی شدن پیوندهای لجستیکی میان کشورها ، چند محور کلیدی مورد تأکید قرار گرفت :
نخست ، ایجاد تاب‌آوری در برابر اختلالات دریایی و ژئوپلیتیکی ؛
دوم ، تضمین پیوستگی خطوط تولید و دسترسی مستمر صنایع به مواد اولیه و قطعات ؛
سوم ، ایجاد توازن در جریان بار و مدیریت کانتینرهای برگشتی ؛
چهارم ، توسعه حمل‌ونقل ترکیبی و اتصال ریلی ، جاده‌ای و دریایی ؛
پنجم ، استفاده از فناوری‌های دیجیتال برای رهگیری ، تبادل داده و افزایش شفافیت زنجیره تأمین .
ایران و فرصت تبدیل شدن به حلقه اتصال شرق و غرب
در این نشست تأکید شد که موقعیت جغرافیایی ایران ، در صورت همراه شدن با اصلاحات عملیاتی و لجستیکی ، می‌تواند ظرفیت تبدیل شدن به یکی از حلقه‌های مهم اتصال شبکه‌های تجاری شرق و غرب را ایجاد کند .
اما تحقق این ظرفیت نیازمند عبور از نگاه صرفاً زیرساختی و حرکت به سمت طراحی یک محصول لجستیکی کامل است ؛ محصولی که در آن مسیر ، زمان ، هزینه ، خدمات ، فناوری و بازیگران اقتصادی در یک چارچوب هماهنگ عمل کنند .
دیدگاه‌ها
اولین دیدگاه را دربارهٔ این خبر بنویسید.