به گزارش پرتال حمل و نقل ، تکمیل حلقه‌های مفقوده کریدورهای حمل‌ونقلی ایران ، از اتصال ریلی چابهار به شبکه سراسری و تکمیل رشت – آستارا تا ایجاد مسیر مستقیم ریلی به ترکیه از طریق چشمه‌ثریا ، در کانون برنامه‌های توسعه زیرساخت قرار گرفته است ؛ پروژه‌هایی که هرکدام در مراحل متفاوتی از اجرا ، تملک اراضی یا تأمین مالی قرار دارند و سرنوشت آنها می‌تواند بر جایگاه ایران در شبکه ترانزیتی منطقه اثرگذار باشد .
هوشنگ بازوند ، مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور ، در تشریح آخرین وضعیت کریدورهای حمل‌ونقلی ، تکمیل حلقه‌های باقی‌مانده در شبکه ریلی ، آزادراهی و بزرگراهی را از برنامه‌های اصلی این شرکت عنوان کرد .
نگاه کریدوری به زیرساخت‌های حمل‌ونقل، برخلاف اجرای منفرد پروژه‌ها ، بر ایجاد یک شبکه پیوسته میان مبادی ورودی ، بنادر ، مراکز بار و مرزهای خروجی استوار است ؛ از همین رو تکمیل چند حلقه محدود اما کلیدی می‌تواند کارکرد یک مسیر طولانی را به شکل محسوسی تغییر دهد .
چابهار – زاهدان ؛ حلقه جنوبی اتصال بندر به شبکه ریلی
یکی از مهم‌ترین پروژه‌های کریدوری کشور ، راه‌آهن چابهار – زاهدان است .
بر اساس اعلام مدیرعامل شرکت ساخت ، عملیات ریل‌گذاری این محور به پایان رسیده و برنامه بهره‌برداری از آن در سال جاری دنبال می‌شود .
اهمیت این پروژه در اتصال بندر چابهار به شبکه ریلی سراسری است . با تکمیل اتصال ریلی، امکان انتقال بار از بندر چابهار به داخل کشور و ادامه مسیر به سمت شبکه‌های شمالی و مرزهای بین‌المللی فراهم خواهد شد .
از منظر کریدوری ، چابهار – زاهدان تنها یک خط ریلی منطقه‌ای نیست ، بلکه یکی از اجزای اصلی تکمیل محورهای شمال – جنوب در شرق کشور محسوب می‌شود .
رشت – آستارا ؛ حلقه‌ای که هنوز در شمال باز است
در سوی دیگر شبکه ، راه‌آهن رشت – آستارا همچنان یکی از مهم‌ترین حلقه‌های تکمیل‌نشده کریدور شمال – جنوب است . طول این پروژه حدود ۱۶۲ کیلومتر عنوان شده است .
بازوند اعلام کرد در سال‌های گذشته تنها حدود ۲۰ کیلومتر از اراضی مسیر تملک شده بود ، اما طی دو سال اخیر میزان تملک به حدود ۱۴۵ کیلومتر رسیده است .
تملک اراضی یکی از پیچیده‌ترین بخش‌های اجرای این پروژه به شمار می‌رود ؛ با این حال ، تأمین منابع مالی و تعیین سازوکار اجرایی و همکاری خارجی همچنان از مسائل تعیین‌کننده برای ورود پروژه به مراحل بعدی است .
تکمیل رشت – آستارا امکان ایجاد پیوستگی ریلی در بخش غربی کریدور شمال – جنوب و اتصال شبکه ریلی ایران به مسیر آذربایجان و روسیه را فراهم می‌کند .
چشمه‌ثریا ؛ مسیر مستقیم ریلی ایران به ترکیه
یکی دیگر از پروژه‌های دارای اهمیت کریدوری ، محور ریلی تبریز – مرند – چشمه‌ثریا است .
هدف از توسعه این مسیر ، ایجاد یک ارتباط ریلی مستقیم و کارآمدتر میان ایران و ترکیه و کاهش محدودیت‌های مسیر موجود است .
در حال حاضر ارتباط ریلی ایران و ترکیه با محدودیت ناشی از دریاچه وان روبه‌روست و بخشی از جابه‌جایی در این مسیر به حمل واگن با شناور وابسته است. ایجاد مسیر چشمه‌ثریا می‌تواند این گسست را برطرف کرده و یک ارتباط زمینی پیوسته‌تر ایجاد کند .
گره ۲۷ کیلومتری اتصال خاوران به تبریز
بخشی از مسئله توسعه محور غربی به اتصال ایستگاه خاوران به شبکه موجود تبریز باز می‌گردد .
بر اساس توضیحات ارائه‌شده در نشست ، این مسیر حدود ۲۷ کیلومتر طول دارد که نزدیک به ۱۵ کیلومتر آن در دست اجراست و حدود ۱۲ کیلومتر باقی‌مانده در محدوده شهری تبریز قرار دارد .
عبور این بخش از محدوده شهری ، پیچیدگی‌های فنی و هزینه اجرای پروژه را افزایش داده و طراحی و تعیین شیوه اجرای آن همچنان اهمیت بالایی دارد .
تکمیل این اتصال از آن جهت حائز اهمیت است که ایستگاه خاوران را به شبکه موجود متصل کرده و زمینه استمرار مسیر به سمت مرند و مرز ترکیه را فراهم می‌کند .
میانه – اردبیل ؛ یک حلقه تکمیل‌شده پس از بیش از دو دهه
در کنار حلقه‌های باقی‌مانده ، راه‌آهن میانه – اردبیل نمونه‌ای از پروژه‌هایی است که پس از سال‌ها اجرای عملیات وارد مدار شده است .
این مسیر حدود ۱۷۵ کیلومتر طول دارد و اجرای آن بیش از دو دهه زمان برده است .
با بهره‌برداری از این خط ، اردبیل به شبکه ریلی کشور متصل شده و علاوه بر جابه‌جایی مسافر ، امکان استفاده صنایع منطقه از حمل‌ونقل ریلی نیز فراهم شده است .
بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، یک واحد فولادی در نزدیکی ایستگاه اردبیل با احداث خط فرعی به شبکه متصل شده است؛ موضوعی که می‌تواند سهم بار در اقتصادی شدن این محور را افزایش دهد .
تونل ۶.۵ کیلومتری سیاه‌بیشه ؛ پروژه‌ای برای ۱۴۰۷
در بخش جاده‌ای نیز یک تونل حدود ۶.۵ کیلومتری در محدوده سیاه‌بیشه در دست احداث است که هنوز نام رسمی برای آن تعیین نشده است .
بر اساس آخرین اطلاعات ارائه شده ، عملیات اجرایی پروژه ادامه دارد و در صورت پیشرفت مطابق برنامه و تأمین منابع مورد نیاز ، احتمال بهره‌برداری از این تونل در سال ۱۴۰۷ وجود دارد .
شرایط توپوگرافی و کوهستانی منطقه ، اجرای این پروژه را از نظر فنی به یکی از طرح‌های قابل توجه محور تبدیل کرده است .
کریدورها ؛ پروژه‌هایی که باید به شبکه تبدیل شوند
بازوند در تشریح سیاست کریدوری دولت تأکید کرد که کریدورها صرفاً برای انتقال کالا تعریف نمی‌شوند و می‌توانند بر اقتصاد، توسعه منطقه‌ای و ارتباطات بین‌المللی کشور اثرگذار باشند .
بر اساس توضیحات ارائه‌شده، مجموعه‌ای از کریدورهای شمال – جنوب و شرق – غرب در حوزه‌های ریلی ، آزادراهی و بزرگراهی تعریف شده و اتصال به مرزهایی همچون سرخس ، دوغارون ، بازرگان ، تمرچین و خسروی در این شبکه مورد توجه قرار گرفته است .
در این میان ، اهمیت حلقه‌های مفقوده از آنجا ناشی می‌شود که کارایی یک کریدور تنها به طول مسیر ساخته‌شده وابسته نیست ؛ نبود یک قطعه اتصال ، گلوگاه مرزی یا بخش ریلی می‌تواند بهره‌برداری یکپارچه از صدها یا حتی هزاران کیلومتر زیرساخت موجود را محدود کند .
از این منظر ، چابهار – زاهدان در جنوب‌شرق ، رشت – آستارا در شمال و محور تبریز – مرند – چشمه‌ثریا در شمال‌غرب ، سه نقطه مهم در تکمیل پیوستگی شبکه کریدوری ایران هستند .
اکنون مسئله اصلی در برخی از این پروژه‌ها نه تعریف مسیر ، بلکه تأمین منابع ، تکمیل تملک اراضی ، رفع گلوگاه‌های فنی و تبدیل برنامه‌های کریدوری به یک شبکه عملیاتی پیوسته است ؛ مسیری که سرعت تکمیل آن می‌تواند بر سهم ایران از ترانزیت منطقه‌ای در سال‌های آینده اثرگذار باشد .
خبرنگار : سید علی سید صدر
دیدگاه‌ها
اولین دیدگاه را دربارهٔ این خبر بنویسید.