امروزه تعداد افرادی که تمایل به استفاده از حمل‌ونقل هوایی داخلی و بین‌المللی با اهداف مختلفی نظیر تحصیل ، تجارت ، کسب‌وکار ، سفرهای تفریحی و دیدار اقوام و دوستان دارند به‌صورت چشمگیری رو به افزایش است ، به‌طوری‌که تا قبل از شیوع ویروس کرونا آمار جهانی حکایت از جابجایی تعداد پنج میلیارد مسافر هوایی در سال دارد .
افزایش روزافزون تقاضا برای سفرهای هوایی ، رقابت جدی بین شرکت‌های هواپیمایی برای تصاحب سهم حداکثری از بازار حمل‌ونقل هوایی ، شرایط مختلف آب و هوایی و اقلیمی ، تفاوت‌های فرهنگی ، پیچیدگی ناشی از بکار بردن تکنولوژی‌های نوین در صنعت هواپیمایی و بسیاری از عوامل دیگر ، موجب شده است تا میزان استرس در میان فعالان صنعت افزایش یافته و عملکرد ذهنی و ادراکی پرسنل شاغل در صنعت هواپیمایی به‌ویژه گروه پروازی بشدت تحت تأثیر قرار گرفته و در برخی موارد منجر به سوانح هوایی مرگبار و جبران‌ناپذیری گردد که آثار اقتصادی نظیر ورشکستگی شرکت‌های هواپیمایی یا تبعات اجتماعی جدی به دنبال داشته باشد . بر همین اساس امروزه بخش‌های مختلف صنعت هواپیمایی در زمینه‌های گوناگون آن به خصوص در کشورهای توسعه یافته ، برای غلبه بر عوامل مؤثر بر عملکرد منابع انسانی به‌ویژه در حین پرواز و به‌منظور ارتقای سطح ایمنی از مشورت روانشناسان متخصص در زمینه هوانوردی بهره‌مند شده و توصیه‌های آنان را با اهدافی نظیر توسعه کسب‌وکار ، آموزش پرسنل ، ارتقای طراحی وسایل پرنده و ارتقا عملکرد کروی پروازی به‌ویژه در شرایط اضطراری و بحرانی بکار می‌بندند که از آن جمله می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد .
۱. ارائه مشاوره به خلبانان و کروی پروازی :
روانشناسان متخصص در امور هوانوردی و هواپیمایی در این بخش با شناسایی موضوعات و اولویت‌های شغلی گروه پروازی ، انتظارات شرکت متبوع و مسافران ، نسبت به آموزش و آماده‌سازی خلبانان و سایر خدمه پروازی به‌صورت انفرادی و گروهی اقدام نموده تا امکان ارائه خدمات مناسب در شرایط عادی و مقابله با بحران‌ها در شرایط اضطراری را به حداکثر برسانند . پس از بروز سوانح ، تهدیدات امنیتی و اقدامات خرابکارانه علیه هواپیما و مسافرین نظیر هواپیماربایی نیز نقش روانشناسان حرفه‌ای در مدیریت شرایط روحی روانی کروی پروازی شرکت هواپیمایی اعم از گروه درگیر در رویداد یا سایر پرسنل و کروی شرکت از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است . ارائه این‌گونه خدمات به مسافرین گرفتار نجات یافته از سوانح هوایی یا هواپیماربایی‌ها و خانواده جان‌باختگان نیز یکی از اولویت‌های حائز اهمیت برای صنعت هوانوردی در راستای اعتمادسازی و کاهش آثار و تبعات گوناگون اجتماعی و روانی است .
۲. تحقیقات و بررسی سوانح هوایی :
روانشناسان در هنگام بروز سوانح هوایی می‌توانند نقش بسیار مهمی در بررسی عوامل انسانی احتمالی منجر به بروز سانحه و رمزگشایی رفتارها و حالات ذهنی و ادراکی کروی پروازی و تأثیر شرایط بر عملکرد حرفه‌ای ایشان ، قبل و حین و پس از بروز سانحه و تحلیل شرایط روحی روانی کروی پروازی را در اختیار کارشناسان فنی بررسی سوانح یا شرکت‌های هواپیمایی قرار داده و بر این اساس توصیه‌های لازم برای پیشگیری از وقوع سوانح مشابه یا کاهش آثار عوامل انسانی پیش گفته را ارائه نمایند .
۳. مشارکت در طراحی دوره‌های آموزشی حرفه‌ای برای کروی پروازی و پرسنل زمینی :
روانشناسان متخصص در امور هوانوردی ، نقش مهمی در طراحی دوره‌های آموزشی موردنیاز پرسنل هواپیمایی اعم از کروی پروازی و پرسنل زمینی ایفا نموده و در ارزیابی اثربخشی و سطح فراگیری پرسنل هم‌زمان با برگزاری دوره‌های آموزشی و پس از تکمیل دوره‌ها ، تحلیل‌های رفتاری مناسب منابع انسانی قبل و پس از گذراندن دوره‌ها و انعکاس موضوع به مدیران منابع انسانی و عملیات شرکت‌های هواپیمایی و فرودگاهی مشارکت نمایند .
۴. همکاری در طراحی ، مهندسی و انتخاب تکنولوژی :
یکی از موضوعات مؤثر در عملکرد کروی پروازی و به‌تبع آن بروز یا عدم بروز سوانح هوایی ، موضوع محیط شغلی و ارگونومی محیط کار به‌ویژه در حین پرواز است . روانشناسان با شناخت مناسبی که از رفتار و عملکرد انسان در شرایط عادی و اضطراری دارند ، می‌توانند توصیه‌های لازم را به طراحان و سازندگان هواپیماها به‌منظور طراحی کابین خلبان ، کابین مسافرین ، نحوه استقرار هر یک از تجهیزات و فناوری‌ها در هواپیما را ارائه نمایند به نحوی که شاهد بالاترین عملکرد نیروی انسانی در پروازهای طولانی و شرایط مختلف اقلیمی باشیم .
۵. ارائه خدمات سلامت جسمانی و سلامت روان به کروی پروازی :
روانشناسان با شناخت دقیق از آسیب‌هایی که متوجه کروی پروازی است ، می‌توانند طی جلسات مستمر یا ارائه آموزش‌های خود مراقبتی نحوه مقابله با شرایط سخت محیط کار ، خستگی ناشی از پروازهای طولانی بین‌قاره‌ای ، آثار ناشی از تفاوت‌های زمانی بین مبدأ و مقصد ، مشکلات و اختلالات خواب و برخی اختلالات جسمی ناشی از فشارهای عصبی متأثر از پروازها را مدیریت و آثار مخرب آن را تقلیل دهند .
۶. ارائه مشاوره به مقامات اجرایی و تصمیم گیران :
روانشناسان در تعامل نزدیک با سازمان‌های حاکمیتی و نظارتی ، مقامات اجرایی و مدیران ارشد شرکت‌های هواپیمایی و شرکت‌های فرودگاهی می‌توانند به تحلیل علل رفتارهای خاص پرسنل و کروی پروازی به‌ویژه عدم رعایت مقررات ایمنی بپردازند و از این رهگذر به ارائه توصیه‌ها و پیشنهادات لازم به مراجعی نظیر سازمان هواپیمایی کشوری در جهت وضع یا ارتقای قوانین و مقررات بخصوص در ارتباط با ایمنی هوانوردی تأثیرگذار باشند .
موارد ذکر شده تنها زمینه‌هایی محدود از ضرورت استفاده از دانش روانشناسی در صنعت امروزی هوانوردی و هواپیمایی است که می‌توان با ترغیب محققان به مطالعات جامع‌تر و برنامه‌ریزی مسئولین صنعت هوانوردی کشور اعم از مدیران سازمان هواپیمایی کشوری ، شرکت‌های هواپیمایی و فرودگاه‌ها موجبات ارتقا رضایتمندی مسافران، افزایش سطح عملکرد پرسنل ، رشد سود سرمایه‌گذاران و کاهش سوانح هوایی را فراهم آورند .
هدا بلک – کارشناس ارشد روانشناسی
منبع: پرتال حمل و نقل
دیدگاه‌ها
اولین دیدگاه را دربارهٔ این خبر بنویسید.