زمین‌گیر شدن یک هواپیما ، برای یک ایرلاین بزرگ ممکن است تنها به معنای کاهش بخشی از ظرفیت باشد ؛ اما برای شرکتی که تمام ناوگانش به یک یا چند فروند محدود می‌شود ، می‌تواند عملاً به توقف عملیات منجر شود . حالا سازمان هواپیمایی کشوری با تغییر ضوابط تأسیس و فعالیت شرکت‌های هواپیمایی ، به‌دنبال عبور از این ساختار شکننده است ؛ شرکت‌های کوچک باید ناوگان خود را افزایش دهند ، به سمت ادغام بروند یا در نهایت از چرخه فعالیت خارج شوند .
به گزارش پرتال حمل و نقل ، ابوذر شیرودی ، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری ، در نشست «دوشنبه‌های خبری» وزارت راه و شهرسازی و در پاسخ به پرسش خبرنگار پرتال حمل‌ونقل درباره ضرورت افزایش تاب‌آوری ایرلاین‌ها ، تقویت قدرت چانه‌زنی در زنجیره تأمین و امکان تجمیع شرکت‌های کوچک ، تأکید کرد که تعداد شرکت‌های هواپیمایی و تعداد هواپیماهای در اختیار آنها «به هیچ عنوان مناسب و متناسب با کشور نیست» .
این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که پراکندگی ناوگان میان شرکت‌های متعدد ، به‌ویژه ایرلاین‌های دارای تعداد محدود هواپیما ، در شرایط دشوار تأمین موتور ، قطعه و خدمات فنی می‌تواند آسیب‌پذیری عملیاتی شرکت‌ها را افزایش دهد .
از حدود ۳۵ ایرلاین تا ۵۰ شرکت کاغذی
شیرودی با اشاره به روند صدور مجوزها در سال‌های گذشته گفت : در مقاطعی موافقت‌های اولیه و اصولی متعددی برای تأسیس شرکت هواپیمایی صادر شده و سازمان هواپیمایی کشوری از سال گذشته ساماندهی این وضعیت و تعیین تکلیف مجموعه‌هایی را که عملاً به مرحله ایجاد ناوگان نرسیده‌اند ، آغاز کرده است .
به گفته وی ، در حال حاضر حدود ۳۵ شرکت هواپیمایی در کشور وجود دارد و در کنار آنها نزدیک به ۵۰ مجموعه نیز در صف موافقت‌های اولیه قرار داشته‌اند ؛ مجموعه‌هایی که برخی از آنها هنوز هواپیمایی در اختیار ندارند و عملاً وارد مرحله عملیات نشده‌اند .
رئیس سازمان هواپیمایی کشوری با اشاره به وضعیت این شرکت‌های موسوم به «کاغذی» گفت : حتی مواردی مشاهده شده که مجموعه‌ای بدون در اختیار داشتن هواپیما ، برای جذب خلبان و نیروی پروازی آگهی منتشر کرده است . سیاست سازمان ، افزایش تعداد ایرلاین‌ها نیست و جهت‌گیری جدید به سمت کاهش تعداد شرکت‌ها و شکل‌گیری مجموعه‌هایی با ناوگان بزرگ‌تر و توان عملیاتی بیشتر حرکت می‌کند .
پایان مدل «ایرلاین با یک هواپیما»
یکی از مهم‌ترین تغییرات در این مسیر ، اصلاح ضوابط تأسیس شرکت‌های هواپیمایی است .
شیرودی از تصویب آیین‌نامه جدید تأسیس شرکت‌های هواپیمایی در دولت خبر داد و گفت : در مقررات جدید ، هم حداقل الزامات مربوط به ناوگان و هم شرایط مرتبط با توان و تمکن مالی متقاضیان افزایش یافته است .
بر این اساس ، دیگر نمی‌توان با یک فروند هواپیما شرکت هواپیمایی تأسیس کرد و متقاضیان جدید برای ورود به بازار باید از ابتدا الزامات سخت‌گیرانه‌تری در زمینه ناوگان و توان مالی داشته باشند .
اما تغییر مقررات تنها متوجه شرکت‌های تازه‌وارد نیست .
رئیس سازمان هواپیمایی کشوری تصریح کرد : ایرلاین‌هایی که هم‌اکنون فعالیت می‌کنند نیز باید در مهلت مقرر خود را با الزامات آیین‌نامه جدید تطبیق دهند .
به گفته وی ، شرکتی که تنها یک هواپیما در اختیار دارد نمی‌تواند برای همیشه با همان ساختار به فعالیت ادامه دهد؛ چنین شرکتی باید ناوگان خود را افزایش دهد ، با شرکت دیگری ادغام شود یا در نهایت فعالیتش متوقف شود .
چرا تجمیع ایرلاین‌ها اهمیت پیدا کرده است ؟
پرسش پرتال حمل‌ونقل از رئیس سازمان هواپیمایی کشوری بر یک مسئله فراتر از تعداد شرکت‌ها متمرکز بود: «تاب‌آوری».
در شرایطی که صنعت هوایی ایران با محدودیت‌های جدی در تأمین هواپیما ، موتور ، قطعات و خدمات فنی مواجه است، افزایش مقیاس شرکت‌های هواپیمایی می‌تواند ظرفیت عملیاتی و قدرت آنها در زنجیره تأمین را تقویت کند .
در یک ایرلاین با ناوگان بسیار کوچک ، خروج یک هواپیما از سرویس می‌تواند بخش بزرگی از برنامه پروازی را مختل کند و در یک شرکت تک‌هواپیمایی ، زمین‌گیر شدن همان یک فروند عملاً به معنای توقف عملیات است .
شیرودی نیز با اشاره به همین آسیب‌پذیری ، بر حرکت به سمت ایرلاین‌هایی با تعداد هواپیمای بیشتر تأکید کرد و گفت : سیاست سازمان هواپیمایی کشوری کاهش تعداد شرکت‌ها و تقویت مقیاس ناوگان آنهاست .
بنابراین ، تجمیع شرکت‌های کوچک صرفاً به معنای کاهش تعداد نام‌های تجاری در بازار نیست؛ هدف مورد اشاره ، شکل‌گیری شرکت‌هایی است که در برابر زمین‌گیری هواپیما، اختلال در تأمین قطعه و سایر شوک‌های عملیاتی ، توان بیشتری برای حفظ شبکه پروازی داشته باشند .
رتبه‌بندی ایرلاین‌ها ؛ کیفیت هم وارد معادله می‌شود
اصلاح ساختار شرکت‌های هواپیمایی تنها به تعداد هواپیما محدود نخواهد شد .
رئیس سازمان هواپیمایی کشوری از ورود نظام رتبه‌بندی ایرلاین‌ها به مقررات جدید نیز خبر داد.
به گفته شیرودی ، این موضوع به پیشنهاد سازمان هواپیمایی کشوری در آیین‌نامه گنجانده شده و مجموعه‌ای از شاخص‌های عملیاتی و خدماتی برای ارزیابی شرکت‌ها در نظر گرفته خواهد شد .
میزان تأخیر پروازها ، نوع هواپیما ، فاصله صندلی‌ها ، نحوه ارائه خدمات و سایر مؤلفه‌های مؤثر بر رضایت مسافر از جمله شاخص‌هایی است که به گفته وی در رتبه‌بندی شرکت‌های هواپیمایی مورد توجه قرار خواهد گرفت .
این رتبه‌بندی قرار نیست صرفاً یک جدول برای مقایسه ایرلاین‌ها باشد .
شیرودی اعلام کرد : جایگاه شرکت‌ها در این نظام می‌تواند در نحوه برخورداری آنها از برخی حمایت‌ها و تسهیلات دولتی نیز اثرگذار باشد و ایرلاین‌های دارای رتبه بالاتر ، در معرفی برای دریافت تسهیلات و حمایت‌ها در اولویت قرار گیرند .
از تعدد ایرلاین‌ها به سمت افزایش مقیاس
آنچه از مجموعه اظهارات رئیس سازمان هواپیمایی کشوری بر می‌آید ، نشانه تغییر جهت در سیاست توسعه ایرلاین‌هاست ؛ تغییری از «افزایش تعداد شرکت‌ها» به سمت «افزایش مقیاس و توان شرکت‌ها» .
اگر این سیاست مطابق آیین‌نامه جدید اجرا شود ، بازار حمل‌ونقل هوایی کشور در سال‌های پیش‌رو می‌تواند با آرایش متفاوتی روبه‌رو شود ؛ شرکت‌های کوچک برای ادامه حضور ناچار به افزایش ناوگان یا حرکت به سمت تجمیع خواهند بود و هم‌زمان ، رتبه‌بندی ایرلاین‌ها قرار است کیفیت عملیات و خدمات را نیز وارد معادله کند .
در چنین مسیری ، معیار قدرت یک ایرلاین دیگر صرفاً داشتن مجوز فعالیت نخواهد بود ؛ تعداد هواپیمای عملیاتی، توان مالی ، کیفیت خدمات و مهم‌تر از همه توان حفظ عملیات در شرایط بحرانی ، به مؤلفه‌های تعیین‌کننده‌تری تبدیل می‌شوند . به این ترتیب ، تجمیع ایرلاین‌ها می‌تواند از یک بحث قدیمی در صنعت هوایی به بخشی از فرآیند بازآرایی ساختار حمل‌ونقل هوایی کشور تبدیل شود .
خبرنگار : سید علی سید صدر
منبع: پرتال حمل و نقل
دیدگاه‌ها
اولین دیدگاه را دربارهٔ این خبر بنویسید.