به گزارش پرتال حمل و نقل ، در تحولی که بازتاب گسترده‌ای در محافل اقتصادی و سیاسی منطقه داشته است، عربستان سعودی و ترکیه، روز سه‌شنبه ۹ ژوئن ۲۰۲۶ (۱۹ خرداد ۱۴۰۵) یک یادداشت تفاهم مهم برای اتصال شبکه‌های ریلی دو کشور به امضا رساندند .
این پروژه که احیای «راه‌آهن حجاز» در قالب مدرن آن تلقی می‌شود ، قرار است عربستان را از طریق اردن و سوریه به ترکیه متصل کرده و در فاز بلندمدت به عمان و اقیانوس هند گسترش یابد . وزیر حمل‌ونقل سعودی ، صالح الجاسر ، هدف از این ابتکار را «تقویت همگرایی منطقه‌ای ، حمایت از تجارت و توسعه سیستم حمل‌ونقل زمینی پایدار» اعلام کرده است .
دور زدن تنگه هرمز ؛ پاسخ به جنگ امنیتی ایران هدف راهبردی این پروژه که وزیر حمل‌ونقل ترکیه آن را «ایجاد مسیر جایگزین جهانی برای تنگه هرمز» خوانده ، فراتر از اهداف تجاری است . بحران‌های اخیر و انسداد تنگه هرمز توسط ایران ، هزینه‌های ترانزیت و بیمه را به شدت افزایش داده و کشورهای حوزه خلیج فارس را به فکر چاره‌ای اساسی انداخته است .
تحلیلگران کپیتال اکونومیکس هشدار داده‌اند که جعبه پاندورای دور زدن هرمز گشوده شده و این روند حتی پس از توافق احتمالی با ایران نیز غیرقابل‌بازگشت خواهد بود .
رقابت بر سر نقش «هسته لجستیک جهان» احیای «کریدور توسعه» عراق (به ارزش ۱۷ میلیارد دلار) که خلیج فارس را از طریق بصره به مرز ترکیه متصل می‌کند ، در موازات پروژه حجاز در حال پیشرفت است . کارشناسان معتقدند که منطقه خاورمیانه وارد «جنگ کریدورها» شده است ؛ جایی که کشورها برای کسب درآمد ارزی و نقش هاب لجستیک بین سه قاره به شدت با یکدیگر رقابت می‌کنند و ایران به دلیل «موقعیت انحصاری جغرافیایی» خود در تنگه هرمز ، عملاً از این بازی بزرگ عقب مانده است .
افق تازه برای امنیت انرژی جهانی ؛ پایان انحصار هرمز مدیرعامل شرکت نفت ابوظبی (ADNOC) اذعان کرده است که «جنگ و انسداد هرمز ، ضعف وابستگی بیش از حد انرژی جهان به یک نقطه استراتژیک را آشکار ساخت» . کشورهای عربی با اجرای پروژه‌های موازی (خطوط لوله عربستان به ۷۰۰ هزار بشکه در روز و خط دوم ADNOC برای دو برابر کردن ظرفیت فعلی) ، تلاش دارند تنگه هرمز را به عنوان یک ابزار تهدید «خنثی» کنند و در آینده نزدیک دیگر تحرکات ایران در این آبراه ، اثری بر قیمت جهانی نفت نخواهد گذاشت .
چالش‌های جاده ابریشم جدید کارشناسان لجستیک یادآوری کرده‌اند که عبور کریدور از اردن و سوریه، اجرای آن را با چالش‌های سیاسی و امنیتی متعددی مواجه می‌کند . با این حال ، موافقت ضمنی دولت مرکزی سوریه با عبور این خط ریلی از خاک خود ، تعیین‌کننده خواهد بود . وزیر خارجه سوریه ماه گذشته از کریدور جدید استقبال کرد تا بتواند از مزایای اقتصادی آن برای بازسازی کشور بهره ببرد . اما تهران که کنترل راهبردی بر گذرگاه‌های کلیدی دارد ، می‌تواند این مسیر را با چالش‌های امنیتی جدیدی مواجه کند. ایران نیز خود به دنبال توسعه شبکه ریلی خود برای اتصال به ترکیه و عراق است ؛ رقابتی که می‌تواند به «جنگ سرد اقتصادی» در عرصه کریدورها تبدیل شود .
ضربه بر پیکر استراتژی بازدارندگی ایران امضای این تفاهم‌نامه نشان می‌دهد که کشورهای عربی با درک واقعیت «غیرقابل اعتماد بودن امنیت تنگه هرمز» در بلندمدت ، به طور جدی به دنبال بی‌خاصیت کردن این ابزار استراتژیک ایران هستند . در صورت تحقق کامل این پروژه در افق ۲۰۳۰ ، ایران به تدریج اهرم اصلی فشار اقتصادی خود را از دست داده و به قدرت دوم یا سوم ترانزیت منطقه تبدیل خواهد شد .
دیدگاه‌ها
اولین دیدگاه را دربارهٔ این خبر بنویسید.