به گزارش پرتال حمل و نقل ، سواحل و بنادر ، پیوند دهنده خشکی و دریا با تأثیرات زیاد هستند و از ساحل و دریا می‌توان در جهت بهره‌مندی از استعدادها ، منابع و فرصت‌های ناشی از تحولات و پدیده‌های غنی انرژی‌زای دریایی ، استفاده کرد .
اکنون که جهان در پاسخ به تقاضای روزافزون انرژی و مصرف آن در دنیا که خود از عوامل تعیین کننده بر افزایش انرژی برای اداره، رشد، توسعه و متعاقبا تکامل جوامع ، آن هم در راستای تحول پذیر شدن است ، بنابراین انتظار بیشتری در به کارگیری ترکیبی انرژی در راستای بهره مندی بهینه از آن ها ، می شود . بدین جهت برای برآورد نیاز به انرژی در سواحل ، بنادر ، سازمان های دریایی و حتی شناورهای دریایی می توان از این موهبت خدادادی استفاده کرد . استفاده از منابع ، باد نور خورشید ، جزر و مد و امواج دریایی در تولید انرژی های نو می تواند در گستره سواحل دریایی ایران به ویژه سواحل جنوبی مورد توجه باشد .
همچنین وجود ذخایر عظیم سوخت فسیلی نفت و گاز در خلیج فارس و مرحله بعدی در دریای خزر از جمله پتانسیل های ایران در این زمینه است که ایران را در میان کشورهای صاحب نام در این زمینه قرار داده و می توان گفت که علاوه بر انرژی فسیلی نفت و گاز ، استحصال انرژی از دریا به وسیله چند پدیده معروف ، قابل بهره برداری است و این پدیده ها شامل اختلاف دما و نور خورشید ، جزر و مد و انرژی اختلاف غلظت نمک است .
اگرچه انواع مختلف این انرژی ها دارای مشخصات متفاوتی اند اما جملگی در زمینه مشکلات طراحی مهندسی در شرایط اقیانوس مشترک اند . انرژی حرارتی دریا به طور قاطع بزرگترین منبع انرژی در دریاهاست که قابلیت بهره برداری انرژی بیش از ۱۰ برابر مصرف کنونی جهانی را دارد . سیستم های انرژی دریایی ، هزینه سرمایه گذاری اولیه زیادی دارند و باید در مدت زمانی طولانی با قابلیت اطمینان زیاد در شرایط محیطی سخت به خوبی عمل کنند .
فعالیت این نیروگاه ها ، ممکن است شرایط زیستگاه های محلی را به خصوص در نزدیک دهانه رودخانه ها تغییر دهند و نیروگاه های حرارتی دریایی و طرح های انرژی امواج می توانند تولید کننده آب شیرین به عنوان یک محصول جانبی نیز باشند ، بنابراین برای نواحی دور افتاده ساحلی که دارای منابع آب شیرین نیستند ، جذابند .
انرژی دریایی یا اقیانوسی یکی از انواع انرژی های تجدیدپذیر است که در کنار منابع دیگری نظیر انرژی خورشیدی و باد مورد توجه قرار گرفته است و انرژی امواج و انرژی جزر و مد را می توان زیر مجموعه انرژی های دریایی به شمار آورد ، بنابراین دریاها و اقیانوس های جهان ، حاوی مقادیر عظیمی از انرژی به صورت جزر و مد امواج و اختلاف درجه حرارت هستند .
امکان بهره برداری از این انرژی ها از نظر فنی به اثبات رسیده و عملا نشان داده شده است ؛ منابع انرژی حرارتی و جزر و مد دریایی به طور کلی در تمام کاربردها تمام نشدنی و غیرآلاینده اند و اگرچه از آثار سوء ، عاری نیستند ولی از آنجا که هیدروکربن نمی‌سوزانند ، بی خطر تلقی می‌شوند .
اهمیت خلیج فارس و تنگه هرمز در مبادله انرژی
اهمیت استراتژیک تنگه هرمز با توجه به عبور حجم بالا و غیرقابل جایگزین حامل های انرژی از آن ، غیرقابل انکار است . این منطقه با توجه به عرض کم مناطق قابل کشتیرانی در این تنگه که چیزی در حدود ۳ کیلومتر برای هر یک از خطوط رفت و برگشت است و از میان جزیره های ایرانی می‌گذرد ، اهمیت تسلط بر این منطقه را دو چندان می کند .
انرژی جزر و مد
انرژی جزر و مد معمولا توسط سامانه‌هایی شبیه سدهای هیدرولیکی معمولی مهار می‌شود و به این ترتیب در هنگام بالا آمدن آب مخازنی در ساحل پر شده و آبی که در آن به دام افتاده است در هنگام پایین رفتن تراز آب از دریاچه‌های سد عبور داده می‌شود و توربین‌های آبی را برای تولید برق می‌چرخاند و با توجه به ظرفیت‌های موجود در استان‌های جنوبی کشور به ویژه در استان هرمزگان و در طول ۱۹۰۰ کیلومتر ساحل در این استان به کارگیری انرژی‌های نو و ساخت نیروگاه های جزرومدی در دستور کار مسئولان قرار گرفته است .
استفاده از انرژی‌های نو در استان هرمزگان با توجه به وجود سواحل خلیج فارس لازم و ضروری است و از این رو در راستای اجرای طرح‌های تحقیقاتی و به منظور استفاده از انرژی‌های نو و بهره‌گیری از علوم جدید و پتانسیل‌ها و قابلیت‌های ویژه هرمزگان ، اعتبارات لازم به این امر اختصاص داده شده و تفاهم‌نامه‌های مربوط به امضا رسیده است .
انرژی امواج
انرژی امواج عمدتا ناشی از تاثیر باد روی سطح دریاست . باد ، خود حالت خاصی از انرژی خورشیدی است که به عنوان منبع انرژی پاک و تجدید پذیر می‌تواند نقش مهمی در تامین نیازهای روزافزون انرژی جهان ایفا کند و فناوری تولید انرژی از امواج شامل تهیه انرژی از موج و تبدیل آن به انرژی الکتریکی از طریق تبدیل اولیه ، تبدیل با واسطه ، تولید و انتقال انرژی است .
مطالعات اولیه نشان داده است دسترسی آسان و عدم ایجاد آلودگی در محیط زیست از جمله مزیت‌های استفاده از انرژی موج است و چنانچه نیروگاه موج در کشور راه اندازی شود به ازای هر مگاوات نیروگاه موجی ، ۱۰ تا ۱۵ فرصت شغلی ایجاد می‌شود و امید است با حمایت دولت و مجلس شورای اسلامی ، سهم منابع تجدید پذیر در تولید انرژی کشور افزایش یابد .
باد فراساحل
در میان انرژی‌های نوظهور و سبز ، انرژی بادی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و در سال‌های اخیر به دلایل مختلف از جمله کاهش منابع و آلودگی زیست محیطی مواد قابل احتراق فسیلی ، سرمایه‌گذاری‌ها و در نتیجه پیشرفت‌های زیادی در مورد استفاده از انرژی باد صورت گرفته است . انرژی باد غالبا در دسترس بوده و هیچ نوع آلودگی بر جای نمی‌گذارد و می‌تواند از نظر اقتصادی نیز در بلند مدت قابل مقایسه با سایر منابع انرژی شود ، بنابراین تولید انرژی از باد با استفاده از تکنولوژی پیشرفته و در ابعاد بزرگ لازم و ضروری است .
در خلیج فارس و دریای عمان مطالعاتی از سوی ایران و کشورهای حاشیه ای انجام شده و در ایران به بررسی سرعت باد در ۲۰ نقطه در خلیج فارس برای یافتن کاندیداهای مناسب برای احداث مزارع بادی فراساحلی پرداخته شده است ؛ مسئله‌ای که باید عملیاتی شود و در راستای آن گام برداشت .
انرژی جریانات دریایی
انرژی حاصل از جریانات دریایی کمتر مورد بررسی قرار گرفته است و حتی در برخی منابع معتبر انرژی‌های تجدید پذیر ، از این منبع به عنوان منبع انرژی نام برده نشده است . استحصال انرژی از این طریق نیز نسبت به بقیه منابع جدیدتر است و تنها می‌توان به یک یا دو نمونه که در عمل ساخته شده است اشاره کرد ؛ به طور مثال ین فناوری را می‌توان در مناطقی که سرعت جریان جذر و مد بالاست یا در مناطقی که جریانات پایدار اقیانوسی سرعت قابل قبولی دارند نصب کرد .
همچنین بخش دیگر استفاده از انرژی ناشی از اختلاف گرمایی در ایجاد نیروگاه‌های برقی است و این نیروگاه‌ها با بهره‌برداری از اختلاف دمای میان سطح و عمق اقیانوس یک سیکل حرارتی باد و چشمه عظیم گرم و سرد تشکیل می‌دهند و از این راه می‌توان با استفاده از ایجاد بخار و تقطیر مواد سیکل حرارتی کاملی را تشکیل داد و به وسیله تجهیزات ویژه‌ای انرژی مکانیکی و در نهایت انرژی الکتریکی تولید کرد ؛ این ایده هنوز عملیاتی نشده و در ایران هم جای تحقیق آن وجود دارد .
استحصال انرژی ناشی از اختلاف چگالی نیز یکی دیگر از راه‌های ایجاد نیروگاه بر اساس اقتصاد دریا محور است و از اختلاف چگالی و لایه‌بندی ن آب دریاها و اقیانوس‌ها می‌توان اختلاف فشار ایجاد کرده و از این اختلاف فشار برای تولید الکتریسیته بهره برد .
منابع زیستی و رسوبات دریایی
با توجه به اینکه مناطق ساحلی کشور تسهیل کننده روابط درونی و بیرونی اقتصاد کشور هستند ، باید از لحاظ تولید انرژی از منابع زیستی و رسوبات دریایی هم مورد توجه قرار گیرند .
ملاحظات زیست محیطی
با توجه به اینکه فعالیت‌های استحصال انرژی برق از دریا در سطح جهان و کشور پدیده جدیدی است و هنوز به مرحله بهره‌برداری کامل نرسیده است ، بنابراین پیامدهای زیست محیطی آن مشخص نیست .
آنچه مشخص شده این است که در استفاده از رسوبات و منابع زیستی دریایی باید به حجم پلانکتون‌ها ، جلبک‌ها و … توجه شود و بررسی تاثیرات مثبت و منفی پروژه بر محیط‌های دریایی و انسانی ، محیط بیولوژیکی و فیزیکی دریا از اهمیت بالایی برخوردار است و در عین حال باید بدانیم که استحصال انرژی از نفت و گاز و صادرات آن دارای آثار منفی زیست محیطی است و آلودگی زیست دریایی نفت و گاز از مهم‌ترین آلاینده‌های زیستی دریاها در مقیاس جهانی محسوب می‌شود که باید به آن در سطح بین المللی توجه کرد .
خلاصه اینکه
دریا منبع عظیمی از انرژی است و زمین واقع در زیر دریا ، قادر است تمام انرژی مورد نیاز جهان را در سال‌های آینده تامین کند و با توجه به نیاز روز افزون به انرژی و روند نزولی منابع سوخت فسیلی و گازهای طبیعی و همچنین آلودگی‌های ناشی از این سوخت‌ها ، باید به سرعت به سوی منابع جایگزین رفت .
یکی از بهترین گزینه‌ها ، منابع انرژی تجدید شونده دریاست در حال حاضر یکی از دلایل عدم سوء استفاده از انرژی‌های نو نسبت به دیگر انرژی‌ها ، گرانی هزینه بهره‌برداری از آن ها است زیرا استخراج این انرژی به دلیل کمبود تکنولوژی هنوز به صرفه نیست و تحقیقات وسیعی در زمینه این تکنولوژی انجام شده یا در دست اجرا قرار دارد .
استحصال این نوع انرژی‌ها در ایران به ویژه در دریای عمان باید درست بررسی شوند زیرا دریای عمان دارای امواج بلند اقیانوسی است که بیشتر از منظر پیش بینی و هشدار مخاطرات دریایی آن تحقیق شده است ، آن هم برای کاهش خطرات امواج در سواحل و بنادر کشور است چرا که پیش بینی امواج اقیانوسی در دریای عمان کم هزینه‌ترین روش در مواجهه با مخاطرات دریایی محسوب می‌شود .
هرچند پیش بینی و هشدار مخاطرات دریایی علاوه بر کاهش هزینه‌های انسانی اقتصادی و اجتماعی ، جهت گیری برنامه‌های توسعه ای را در نوار ساحلی دریایی و حتی در مناطق داخلی مشخص می‌کند اما برای ایجاد نیروگاه‌های برقی این بررسی کافی نیست و پیش بینی و هشدار مخاطرات دریایی نقش کلیدی در برنامه‌های توسعه‌ای دارد و برای استحصال انرژی از آن باید با ایجاد نیروگاه همراه شد ، از این رو شناخت مخاطرات دریایی و ارائه پیش آگاهی‌های آن مستلزم حضور و همکاری طیف گسترده‌ای از متخصصان علوم و فنون دریایی است که در کنار آن بتوان به ایجاد سایت انرژی هم توجه کرد .
فیزیک دریا ، زیست شناسی دریا ، مدل سازی پدیده‌های دریایی ، مهندسی ساحل ، مهندسی اقیانوسی ، اقیانوس شناسی ماهواره‌ای ، مدیریت داده‌های دریایی ، زمین شناسی دریا ، شیمی دریا و ژئوفیزیک دریایی از تخصص‌های اصلی برای ارائه پیش بینی و هشدار مخاطرات دریایی است که می‌تواند مقدمه‌ای برای ایجاد نیروگاه‌های برقی هم باشد .
دیدگاه‌ها
اولین دیدگاه را دربارهٔ این خبر بنویسید.