به گزارش پرتال حمل و نقل ، ایران سالانه حدود ۳۲ میلیون تن کالا از بنادر جنوبی وارد می‌کند . این درحالی است بخش قابل توجهی از این مقدار قابل تامین از همسایگان شمالی و شرقی ایران است . پیش از بحران کنونی و ناامنی هشدار بر متنوع‌سازی مبادی وارداتی داده می‌شد ولی به دلایل مختلف مانند جذابیت مالی و لجستیک محدود در محورهای شمالی مورد استقبال گسترده بازرگانان قرار نمی‌گرفت .
در سناریوی انسداد یا محدودیت حمل‌و‌نقل دریایی از محور جنوبی کشور ، مجموعه‌ای از ظرفیت‌های قابل توجه در محورهای شمالی و شرقی قابل تأمل است . این بدان معناست که استفاده از ظرفیت‌های اقتصادی کشورهای همسایه دیگر یک فرصت برای توسعه تجارت نیست بلکه یک ضرورت راهبردی است .
در ادامه ظرفیت ترانزیتی کشور در محورهای شمالی و شرقی بررسی می‌شود . برآورد ما این است که در مدت زمان معقولی امکان تأمین بخش قابل توجهی از نیازهای کشور از این محورها وجود دارد .
تصویر کلی
در همان ۶ ماه نخست ، امکان جابجایی حدود ۸ میلیون تن از واردات به مسیرهای جایگزین وجود دارد . در افق ۱۲ تا ۱۸ ماهه ، این رقم به حدود ۱۸ میلیون تن قابل ارتقاست .
این یعنی بیش از نیمی از واردات دریایی قابل انتقال به مرزهای زمینی و ریلی است . با اولویت‌بندی هوشمندانه و تمرکز بر کالاهای اساسی ، تا ۷۲ درصد نیاز واقعی کشور از همین مسیرها قابل تأمین خواهد بود . باید توجه داشت که کالاهایی که انحصاری از کشورهای دیگر تامین می‌شود به راحتی قابل جایگزینی نخواهد بود .
محور شمالی – بخش ریلی
ظرفیت فعلی این محور بین ۲ تا ۳ میلیون تن در سال است . با اقداماتی مانند تأمین واگن و لکوموتیو و رفع گلوگاه‌های مرزی ، این ظرفیت در عرض ۱۸ ماه به ۶ تا ۷ میلیون تن در سال قابل رشد است . راهکارهایی مانند استفاده از جک‌های هیدرولیک سیار برای تعویض بوژی ، مشکل تفاوت عرض ریل (*۱۴۳۵* در برابر ۱۵۲۰ میلی‌متر) را به شکل عملیاتی حل می‌کند . منتهی در بلندمدت برای توسعه بیشتر باید ایستگاه‌های مخصوص مانند آنچه چین و قزاقستان دارند ، ایجاد گردد .
محور شمالی – بخش جاده‌ای
ظرفیت فعلی بین ۲ تا ۳ میلیون تن در سال برآورد می‌شود . با ۲۴ ساعته شدن گمرکات مرزی ، ساده‌سازی رویه‌های ترخیص و فراخوان ملی ناوگان ، رسیدن به ۴ تا ۶ میلیون تن در سال کاملاً دست‌یافتنی است . بخش بزرگی از این ظرفیت با اقدامات اداری و بدون نیاز به زیرساخت جدید قابل فعال‌سازی است .
محور شمالی – بنادر خزر (انزلی ، امیرآباد ، نوشهر)
ظرفیت فعلی بنادر خزر بین ۶ تا ۶.۵ میلیون تن در سال قرار دارد . با سرمایه‌گذاری هدفمند به‌ویژه در بندر امیرآباد ، رسیدن به ۱۱ تا ۱۲ میلیون تن در سال امکان‌پذیر است . همکاری با روسیه و قزاقستان به عنوان تأمین‌کنندگان اصلی غلات ، پشتوانه محکمی برای این محور فراهم می‌کند .
محور شرقی – افغانستان و پاکستان
ظرفیت فعلی بین ۳.۵ تا ۵ میلیون تن در سال تخمین زده می‌شود . در افق ۱۸ ماهه ، این ظرفیت به ۸ تا ۹ میلیون تن در سال قابل افزایش است .
مرزهای افغانستان از جمله دوغارون و میلک یکی از امیدوارکننده‌ترین مسیرها هستند . ۳ تا ۴ میلیون تن ظرفیت مازاد دارند که صرفاً با اقدامات اداری و عملیاتی فعال می‌شود و نیازی به پروژه زیرساختی جدید ندارد . این مسیر به دلیل استقلال از شبکه بانکی بین‌المللی ، عملاً تحریم‌ناپذیر است و این یک مزیت راهبردی بسیار مهم به شمار می‌رود .
محور چین – کالاهای تخصصی
ظرفیت هدف بین ۰.۷ تا ۱ میلیون تن در سال تعیین شده است . این محور برای تأمین مواد اولیه دارویی ، قطعات الکترونیکی و تجهیزات صنعتی نقش کلیدی ایفا می‌کند . با راه‌اندازی سرویس منظم قطار باری کانتینری ، دسترسی پایدار به بازار چین از مسیر زمینی تضمین خواهد شد .
پل هوایی غیرمستقیم
ظرفیت این مسیر بین ۳۰ تا ۵۰ هزار تن در سال برآورد می‌شود . عملیات از طریق فرودگاه‌های واسط در کشورهای همسایه انجام خواهد شد . این مسیر هرچند از نظر حجم محدود است ، اما برای تأمین فوری داروهای حیاتی و قطعات حساس نقشی تعیین‌کننده دارد .
جمع‌بندی
ایران با بهره‌گیری هم‌زمان از محورهای شمالی ، شرقی و پل هوایی ، در افق ۱۸ ماهه ظرفیت جابجایی ۲۹ تا ۳۸ میلیون تن کالا را از مسیرهای غیردریایی خواهد داشت . این ارقام نشان می‌دهد که کشور با برنامه‌ریزی دقیق ، مدیریت متمرکز و همکاری دیپلماتیک فعال با همسایگان شمالی و شرقی ، توانایی عبور از این بحران را دارد . آنچه اهمیت دارد سرعت عمل در اجرا و اراده ملی برای بسیج ظرفیت‌هاست .
منبع: پرتال حمل و نقل :: به نقل از اکوپلیتیک
دیدگاه‌ها
اولین دیدگاه را دربارهٔ این خبر بنویسید.