به گزارش پرتال حمل و نقل ، وزارت راه و شهرسازی در دوره کوتاه آغاز به کار دولت سیزدهم اقدامات گسترده‌ای را برای توسعه ترانزیت بین المللی انجام داده است .
دیپلماسی حمل‌ونقل یکی از ابزارهای قدرتمند وزارت راه و شهرسازی در دوره جدید است که تاکنون نتایج ملموسی داشته و به افزایش سهم ایران از ترانزیت منطقه‌ای منجر شده است . پس از آغاز فرآیند عضویت ایران در سازمان همکاری‌های شانگهای که با رویکرد جدید دولت در سیاست خارجی مبنی بر گسترش نگاه به شرق و توسعه روابط با همسایگان همزمان شد ، وزارت راه و شهرسازی به همت مرکز امور بین‌الملل این وزارتخانه اقدامات گسترده‌ای را برای بهبود روابط حمل‌ونقلی با همسایگان کشور و کشورهای حوزه آسیای میانه و قفقاز انجام داده که بخشی از آن را در این گزارش می‌خوانید .
فصل جدید روابط بین ایران و ترکمنستان
شاید برگزاری شانزدهمین اجلاس کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی ، بازرگانی ، علمی ، فنی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و ترکمنستان به ریاست وزیر راه و شهرسازی ، یکی از مهم‌ترین رویدادهای بین‌المللی حوزه حمل‌ونقل ایران در ماه‌های اخیر باشد. این اجلاس در روزهای چهارم و پنجم آبان‌ماه سال جاری برگزار شد و نتایج بسیار مهمی در پی داشت. اهمیت این اجلاس ، در این نکته بود که برای چندین سال ، روابط حمل‌ونقلی ایران و ترکمنستان به خصوص با شیوع کرونا به صفر میل کرده بود ، اما این اجلاس به سرآغازی بر همکاری‌های گسترده ترانزیتی بین دو کشور تبدیل شد .
آنطور که رستم قاسمی ، وزیر راه و شهرسازی در مراسم اختتامیه این نشست اعلام کرد ، در حوزه حمل و نقل ، توافقات ایران و ترکمنستان شامل افزایش پذیرش ناوگان حمل و نقل از طریق پایانه‌های مرزی مشترک و ساعات کاری پایانه‌های بین دو کشور و گسترش همکاری‌های ریلی فی مابین ، استفاده از امکانات موجود در بندر برای ترابری از طریق کریدورهای حمل و نقل این کشورها بود .
آمادگی برای همکاری مشترک دو کشور در مناطق آزاد و ویژه منطقه اقتصادی سرخس ، توافق برای جذب ارتقای سطح همکاری‌ها در زمینه برگزاری نمایشگاه های عرضه کالا از دیگر موضوعاتی بود که دو کشور در مورد آن توافق کردند .
دیپلماسی حمل‌ونقل یکی از ابزارهای قدرتمند وزارت راه و شهرسازی در دوره جدید است که تاکنون نتایج ملموسی داشته و به افزایش سهم ایران از ترانزیت منطقه‌ای منجر شده است .
قاسمی همچنین از موضوع ترانزیت به عنوان یک محور بسیار مهم مذاکرات یاد کرد و گفت : اکنون بین دو کشور ترانزیت ریلی وجود دارد اما به دلیل شیوع کرونا محدود شده است . بنا شد میزان این ترانزیت به دوبرابر افزایش یافته و توسعه پیدا کند . همچنین برای توسعه حمل‌ونقل زمینی توافقاتی حاصل و بنا شد این شکل از ترانزیت که به خاطر محدودیت‌های کرونا کاهش یافته، با استفاده از پروتکل‌های جدید افزایش پیدا کند .
رشید مردوف ، معاون رییس جمهور و وزیر امور خارجه ترکمنستان نیز در این نشست با اشاره به اهمیت این نشست برای توسعه روابط دو جانبه این دو کشور گفت : روابط ترکمنستان و ایران در سطح بالایی قرار دارد و در سی سال گذشته نیز رشد قابل ملاحظه‌ای داشته است . می‌توان گفت این جلسات یک صفحه جدید و گامی مثبت برای توسعه روابط دوجانبه خواهند بود .
میوه‌های توافق
توافق ایران و ترکمنستان ، اهمیت زیادی در توسعه ترانزیت در کشور دارد . ترکمنستان پل ورود ایران به آسیای میانه است که یک بازار ۴۰۰ میلیون نفری محسوب می‌شود . همچنین اکنون تنها مسیر ریلی ایران به سمت چین ، از ترکمنستان می‌گذرد . از سوی دیگر ترکمنستان می‌تواند مسیر جایگزین منطقه قفقاز برای رسیدن ایران به روسیه و شمال اروپا باشد . از همین رو یکی از موضوعاتی که بسیار بر روی آن تاکید وجود دارد ، پیوستن ترکمنستان به کریدور-شمال جنوب از یک سو و توسعه همکاری‌های ریلی دو کشور از سوی دیگر است . این دو اتفاق به اتصال زمینی شرق آسیا و غرب اروپا و همچنین دسترسی دریایی آسیای میانه به مسیر دریایی اقیانوس هند و به تبع آن شرق و جنوب شرق آسیا منجر خواهد شد .
از همین رو ، میعاد صالحی ، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران در افتتاحیه و آغاز به کار کمیته‌های کارشناسی شانزدهمین اجلاس کمسیون مشترک اقتصادی ایران و ترکمنستان گفت : ما از گذشته روابط همه جانبه نزدیکی با کشور ترکمنستان به عنوان همسایه شمالی ایران ، در بخش‌های ریلی ، جاده ای و بندری داریم و از مرزهای زمینی سرخس ، اینچه برون و لطف اباد و مرز دریایی ترکمن باشی نقاط اتصال متعدد و فعالی با این کشور داشته و برای توسعه روابط بسیار مصمم هستیم .
وی ادامه داد: خوشبختانه ایران و ترکمنستان ظرفیت‌های خوبی برای تقویت تعاملات و گسترش روابط دوجانبه دارند ، ظرفیت‌هایی که نقش قابل توجهی در بالا بردن سطح تعاملات اقتصادی و تجاری بین دو کشور خواهند داشت.
در این نشست و به دنبال مذاکرات فشرده برگزار شده بین روسای راه آهن ایران و ترکمنستان در روزهای ۴ و ۵ آبان ماه، مدیرعامل شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران تفاهنامه همکاری های مشترک ریلی با آزاد آتامرادوف رئیس آژانس راه آهن ترکمنستان امضا کرد . توسعه صادرات و ترانزیت ، افزایش دو برابری مبادله و پذیرش واگن از مرز ریلی سرخس ، شروع مجدد فعالیت مرز آرتیق – لطف آباد ، برگزاری جلسات مشترک بین نمایندگان راه آهن دو کشور از موارد مطرح شده در سند همکاری بین دو کشور بود .
ترکمنستان پل ورود ایران به آسیای میانه است که یک بازار ۴۰۰ میلیون نفری محسوب می‌شود . همچنین اکنون تنها مسیر ریلی ایران به سمت چین ، از ترکمنستان می‌گذرد . از سوی دیگر ترکمنستان می‌تواند مسیر جایگزین منطقه قفقاز برای رسیدن ایران به روسیه و شمال اروپا باشد .
اما این تنها نتیجه برگزاری نشست کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی دو کشور نبود . تقریبا یک ماه بعد از این نشست ، در ششم آذرماه و در نشست مشترک نمایندگان جمهوری اسلامی ایران ، ترکمنستان و قزاقستان ، در حاشیه نشست سران کشورهای عضو اجلاس اکو، سند همکاری ریلی فی مابین سه کشور به امضا رسید . با توجه به اهمیت ژئوپلوتیکی ایران، امضای این تفاهم‌نامه‌ها در حوزه حمل و نقل ریلی و ترانزیت ، می تواند منجر به افزایش فعالیت کریدور شمال- جنوب و استفاده از ظرفیت این کریدور برای توسعه روابط اقتصادی و سیاسی از یکسو و افزایش درآمدهای غیرنفتی کشور از سوی دیگر شود .
مستقیم به سمت چین
ایران کشور وسیعی است و همسایه‌های متعددی دارد ، اما شاید یکی از مهم‌ترین همسایگان ایران، پاکستان باشد . کشوری با ریشه فرهنگی ، مذهبی ، زبانی و تاریخی مشترک که راه دسترسی جاده‌ای به دومین اقتصاد بزرگ جهان ، یعنی چین است . بنابراین گسترش روابط با پاکستان برای ایران اهمیت استراتژیک دارد . به همین منظور ، در تاریخ ۱۵ آبان ماه سال جاری رستم قاسمی ، وزیر راه‌وشهرسازی ایران به‌عنوان رئیس طرف ایرانی کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی ایران و پاکستان با عبدالرزاق داوود مشاور نخست‌وزیر پاکستان در امور بازرگانی و سرمایه‌گذاری و رئیس طرف پاکستانی این کمیسیون در ساختمان شهید دادمان ملاقات کرد .
یکی از محورهای مورد گفتوگو در این نشست عبور کامیون‌های پاکستان از ایران به مقصد ترکیه و اروپا و همچنین عبور کامیون‌های ایران به پاکستان و چین بود . طرف پاکستانی بر تسهیل تردد کامیون‌های عبوری از ایران تاکید کرد. طرف ایرانی نیز در این زمینه قول مساعد داد و مقرر شد عبور کامیون‌های دو کشور با هدف ترانزیت کالا و رونق تجاری ایران و پاکستان تسهیل شود .
همچنین در این جلسه به پیشنهاد طرف ایرانی درباره حمل‌ونقل ریلی از پاکستان به کشورهای ترکیه ، ترکمنستان و در نهایت به اروپا بحث و تبادل نظر شد و گسترش پروازهای بین شهرهای کشورهای ایران و پاکستان از دیگر محورهای گفت و گوی این نشست بود .
علاوه‌بر این طرف پاکستانی درخواست بازگشایی بازارچه مرزی مشترک در مرز پیشین – مند را مطرح کرد . در این راستا طرف پاکستانی ضمن اشاره به شروع ساخت این بازارچه در مرز خود ، از ایران درخواست کرد با هدف رونق اقتصادی مرزنشینان ، اقدامات لازم را برای ساخت تاسیسات بازارچه در ایران انجام دهد . این مقوله نیز مورد موافقت رستم قاسمی ، وزیر راه‌وشهرسازی ایران قرار گرفت و در راستای عملیاتی شدن آن قول مساعد داد . یکی دیگر از محورهای مورد بحث در این جلسه ، افزایش ساعت فعالیت گمرک پاکستان بود که رئیس پاکستانی کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی ایران و پاکستان در این مورد اعلام آمادگی کرد .
اقیانوس؛ ارمغان ایران برای قرقیزستان
تلاش‌های وزارت راه و شهرسازی برای پیشبرد دیپلماسی حمل‌ونقل ، به موارد ذکر شده محدود نشد. در تاریخ ۲۲ آبان‌ماه، «دنیر امان گلدییف» معاون اول نخست وزیر و وزیر امور اقتصاد و دارایی جمهوری قرقیزستان و هیات همراه با حضور در ساختمان دادمان وزارت راه و شهرسازی، با رستم قاسمی، وزیر راه و شهرسازی به عنوان رییس ایرانی کمیسیون مشترک همکاری‌های دو کشور و جمعی از معاونان وی دیدار و در مورد مباحث مختلف اقتصادی گفتوگو کرد.
قاسمی در این دیدار با اشاره به اهمیت روابط دوجانبه ایران و قرقیزستان گفت: جدا از مبحث ترانزیت، دو کشور می‌توانند در مواردی چون تجارت، سرمایه‌گذاری طرفین در دو کشور، کشاورزی و صادرات تجربه و دانش فنی و مهندسی ایران به قرقیزستان همکاری کنند. با توجه به اینکه کمیسیون مشترک همکاری‌های ایران و قرقیزستان در مهرماه برگزار شد، لازم است یک تیم فنی برای بررسی و پیگیری مصوبات گذشته و آماده‌سازی طرح‌ها و مصوبات برای کمیسیون مشترک بعدی تشکیل شود.
وزیر راه و شهرسازی با اشاره به ظرفیت بالای همکاری دو کشور در زمینه ترانزیت گفت: امروز امکان ترانزیت ریلی از بندرعباس به قرقیزستان فراهم است و با استفاده از توافقات موجود با ترکمنستان و کشورهای آسیای میانه، می‌توان این ظرفیت را گسترش داد. قرقیزستان می‌تواند به کریدور انتقال کالاهای ایرانی به حوزه شانگهای و کشورهای شرقی تبدیل شود.
وزیر امور اقتصاد و دارایی جمهوری قرقیزستان نیز در این نشست با اشاره به زمینه‌های گوناگون همکاری دو کشور گفت: امکان ورود کالا بدون عوارض گمرکی به قرقیزستان وجود دارد و این فرصت خوبی در اختیار تجار و فعالان اقتصادی ایرانی می‌گذارد که بتوانند کالاهای خود را از طریق قرقیزستان به سایر کشورها صادر کنند.
قیرقیزستان به دریا دسترسی ندارد اما می‌توان با استفاده از ظرفیت ترانزیت ریلی و دریایی بندرشهید رجایی و با استفاده از توافقات موجود با چین، ترکمنستان و کشورهای آسیای میانه، این ظرفیت را توسعه داد
گلدییف در ادامه سفر خود به ایران ، از بندرعباس نیز بازدید کرد و در جریان این بازدید گفت: ایران ظرفیت عظیمی در حوزه حمل و نقل و ترانزیت کالا دارد؛ این درحالی است که قیرقیزستان به دریا دسترسی ندارد اما می‌توان با استفاده از ظرفیت ترانزیت ریلی و دریایی بندرشهید رجایی و با استفاده از توافقات موجود با چین، ترکمنستان و کشورهای آسیای میانه، این ظرفیت را توسعه داد.
معاون اول نخست وزیر جمهوری قرقیزستان با اشاره به عضویت قرقیزستان در اتحادیه گمرکات و منطقه مشترک اقتصادی متشکل از بلاروس، قزاقستان و روسیه، بیان داشت: این اتحادیه فرصت مناسبی است تا طرف ایرانی در راستای تعاملات تجاری خود از آن استفاده کند. درحال مذاکره با ازبکستان و ترکمنستان برای تبادل تجاری از مسیر بندرعباس هستیم و امیدواریم این مذاکرات زودتر به نتیجه برسد.
راه باز به سمت قفقاز
آبان ماه، ماه پرباری برای دیپلماسی حمل‌ونقل ایران بود و با یک دیدار دیپلماتیک دیگر پایان یافت. در تاریخ سی‌ام آبان‌ماه، شاهین مصطفی‌یف، معاون نخست‌وزیر جمهوری آذربایجان و رییس کمیسیون مشترک همکاری های اقتصادی، تجاری و فرهنگی آذربایجان و ایران که در راس هیاتی به ایران سفر کرده است، به همت مرکز اموربین الملل با حضور در ساختمان دادمان با رستم قاسمی، وزیر راه و شهرسازی جمهوری اسلامی ایران و رییس ایرانی این کمیسیون و جمعی از معاونان وی دیدار و گفتوگو کرد.
قاسمی در این نشست با اشاره به اینکه ایران با کشور دوست و برادر، آذربایجان مشترکات فراوانی دارد و این دو کشور با یکدیگر یک خانواده را تشکیل می‌دهند، گفت: امیدوارم در این سفر موانع موجود بر سر روابط دو کشور برطرف شده و بتوانیم در حوزه اقتصادی همکاری خوبی با یکدیگر داشته باشیم.
وی با بیان اینکه موضوعات مختلفی که می‌تواند منافع دو ملت را تامین کند، مورد بحث و گفتوگو قرار خواهد گرفت، گفت: احداث پل ماشین‌رو بر روی رودخانه مرزی بین دو کشور، احداث خط آهن رشت-آستارا که از اهمیت زیادی برای دو کشور برخوردار است، تکمیل ترمینال احداث شده در آستارا توسط جمهوری آذربایجان، فعال کردن قطار مسافری نخجوان-مشهد، توسعه همکاری حمل‌ونقلی و ترانزیت جاده‌ای بین دو کشور و افزایش تردد ناوگان باری دو کشور از جمله مسائلی است که در این سفر مورد بحث و گفتوگو قرار خواهد گرفت. موافقت‌نامه تاسیس کریدور خلیج فارس-دریای سیاه که منافع فراوانی برای دو کشور به همراه خواهد داشت، از سرگیری پروازها میان دو کشور و همکاری‌های دریایی از دیگر محورهای گفتوگو میان دو کشور خواهد بود.
احداث پل ماشین‌رو بر روی رودخانه مرزی بین دو کشور ، احداث خط آهن رشت – آستارا ، تکمیل ترمینال احداث شده در آستارا توسط جمهوری آذربایجان ، فعال کردن قطار مسافری نخجوان – مشهد ، توسعه همکاری حمل‌ونقلی و ترانزیت جاده‌ای بین دو کشور و افزایش تردد ناوگان باری دو کشور از جمله همکاری‌های ایران و آذربایجان است .
مصطفی‌یف نیز در این نشست با اشاره به روابط و اشتراکات گسترده فرهنگی ، دینی ، تاریخی و اقتصادی دو کشور گفت : برای گسترش همکاری بین دو کشور ظرفیت‌های زیادی وجود دارد که در این نشست‌ها به عنوان روسای کمیسیون مشترک همکاری‌های دو کشور این مسائل را بررسی خواهیم کرد .
معاون نخست وزیر جمهوری آذربایجان با بیان اینکه روابط ایران و جمهوری آذربایجان گسترده است ، گفت : در دوران کرونا اقتصاد و روابط تجاری تمام کشورها آسیب دید ، اما ترانزیت میان ایران و آذربایجان رشد کرد. این رقم در ۹ ماهه نخست سال جاری ۲۹ درصد افزایش داشته است . در این دوران حمل‌ونقل میان ایران و آذربایجان بلا وقفه انجام شده است .
وی با اشاره به کریدور شمال – جنوب به عنوان یک پروژه مهم برای دو کشور گفت : باید زیرساخت‌های حمل‌ونقلی از جمله پل های خودرویی را برای توسعه روابط تجاری تقویت کرد .
در راه مدیترانه
تلاش برای گسترش نفوذ ایران در حوزه حمل‌ونقل و ترانزیت همچنان ادامه دارد . امروز ، شانزدهم آذرماه ، فیصل مقداد ، وزیر امور خارجه جمهوری عربی سوریه در سفر به تهران با رستم قاسمی، وزیر راه و شهرسازی جمهوری اسلامی ایران دیدار و گفتوگو کرد .
قاسمی در این نشست با اشاره به روابط صمیمانه دو کشور گفت : ایران و سوریه در زمینه‌های مختلف همکاری‌های خوبی با یکدیگر دارند ، اما همکاری‌های اقتصادی آنطور که مورد نظر سران دو کشور است ، هنوز به ثمر ننشسته و چهارچوب مورد نظر دو طرف شکل نگرفته است . در این رابطه مذاکرات خوبی انجام شده و وقت زیادی صرف شده که بتوانیم توافقنامه‌های امضا شده را به مرحله اجرا برسانیم .
وزیر راه و شهرسازی با تاکید بر نقش بخش خصوصی در آینده روابط اقتصادی دو کشور گفت: روابط تجاری ایران و سوریه باید با تمرکز بر بخش خصوصی شکل بگیرد . در این زمینه تولیدات مشترک می‌تواند مبنای مناسبی برای همکاری‌های اقتصادی دو کشور باشد .
در این نشست ، فیصل مقداد ، وزیر امور خارجه جمهوری عربی سوریه نیز ضمن تقدیر از کمک‌های ایران به دولت و مردم سوریه در مبارزه با تروریسم گفت: کشورهایی که در دوران سخت در کنار ملت سوریه ایستادند ، در بازسازی سوریه نیز در کنار ما خواهند بود . بنابراین از حضور شرکت‌های ایرانی در روند بازسازی سوریه استقبال می‌کنیم . توافقنامه‌ها و یادداشت‌های تفاهم زیادی بین دو کشور به امضا رسیده که باید به مرحله اجرا برسند . همچنین از عقد قراردادهای راهبردی وجامع با ایران به منظور گسترس روابط در کلیه زمینه‌ها استقبال می‌کنیم.
گفتنی است ، اقدامات ذکر شده تنها تلاش‌های وزارت راه و شهرسازی برای توسعه دیپلماسی حمل‌ونقل نبوده و در مدت مذکور ، دیدارهای دیپلماتیک بین سفرای کشورهای مختلف از جمله ارمنستان، الجزایر، رومانی و سوریه با وزیر راه و شهرسازی انجام شده است .
دیدگاه‌ها
اولین دیدگاه را دربارهٔ این خبر بنویسید.