به گزارش پرتال حمل و نقل ، در حالی‌که ایالات متحده با پیشنهاد سرمایه‌گذاری ۱.۲ میلیارد دلاری در بندر پسنی پاکستان نگاه‌ها را به سواحل مکران معطوف کرده است ، لغو معافیت تحریمی بندر چابهار از سوی واشنگتن نیز معادلات ژئوپلیتیک جنوب آسیا را دگرگون کرده است . این دو تحول ، علاوه بر تشدید رقابت چین و آمریکا در منطقه ، پیام هشدارآمیزی برای ایران در زمینه حفظ توازن ژئو‌اقتصادی و مقابله با نفوذ فزاینده واشنگتن در مرزهای شرقی محسوب می‌شود .
بندر پسنی ؛ نقطه تمرکز تازه آمریکا در سواحل مکران
بندر پسنی در ایالت بلوچستان پاکستان ، میان گوادر و مرز ایران ، به یکی از نقاط حساس ژئوپلیتیک جنوب آسیا تبدیل شده است . این بندر کوچک با فاصله حدود ۱۶۰ کیلومتر از مرز ایران ، دارای چهار اسکله ماهی گیری ، یک اسکله باری و پایگاه گارد ساحلی PMSA Rishad است که زیر نظر نیروی دریایی پاکستان فعالیت می‌کند .
طبق گزارش‌ها ، ژنرال عاصم منیر ، فرمانده ارتش پاکستان، پیشنهاد سرمایه‌گذاری ۱.۲ میلیارد دلاری آمریکا در توسعه این بندر را مطرح کرده است ؛ پیشنهادی که هرچند در چارچوب رسمی دولت اسلام‌آباد نیست ، اما می‌تواند زمینه‌ساز نفوذ اقتصادی و احتمالا امنیتی واشنگتن در منطقه شود .
این در حالی است که بندر گوادر ، در چند دهه اخیر با حمایت چین و در قالب طرح «کمربند و جاده» به محور نفوذ اقتصادی پکن در جنوب آسیا بدل شده است .
نگرانی ایران از تحرکات جدید در مرز شرقی
نزدیکی بندر پسنی به مرزهای ایران و فاصله ۲۸۰ کیلومتری آن از چابهار ، نگرانی‌هایی را در میان تحلیلگران ایرانی ایجاد کرده است .
به گفته مصطفی نجفی ، استاد علوم سیاسی ، هرگونه حضور آمریکا ، حتی در قالب سرمایه‌گذاری اقتصادی ، می‌تواند پیامدهای امنیتی بلندمدتی برای ایران داشته باشد و باید با حساسیت ویژه مورد رصد قرار گیرد .
لغو معافیت تحریمی چابهار ؛ چالش تازه برای ایران و هند
در تاریخ ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۵، ایالات متحده معافیت تحریمی بندر چابهار را که از سال ۲۰۱۸ به هند اعطا شده بود ، لغو کرد . این اقدام می‌تواند فعالیت شرکت‌ها و پروژه‌های مرتبط با این بندر را در معرض تحریم قرار دهد .
با این حال ، تحلیلگران هندی و ایرانی معتقدند که دهلی‌نو قصد عقب‌نشینی از پروژه چابهار را ندارد .
به گفته کبیر تانیجا ، پژوهشگر هندی حوزه آسیای غربی ، چابهار برای هند تنها یک بندر نیست ؛ بلکه دروازه‌ای راهبردی برای دسترسی به افغانستان و آسیای مرکزی است و حتی با وجود فشارهای آمریکا ، توسعه آن ادامه خواهد یافت .
بر اساس توافق ده‌ساله ایران و هند ، دهلی‌نو موظف است چابهار را توسعه و اداره کند . کارشناسان بر این باورند که این بندر برای هند نه‌تنها مزیت اقتصادی ، بلکه اهمیت ژئو‌استراتژیک چندبعدی دارد .
توصیه‌های راهبردی برای تهران
تحلیلگران سیاسی تأکید می‌کنند که در مواجهه با این تحولات ، ایران باید رویکردی فعال و چندلایه اتخاذ کند . سه محور کلیدی در این زمینه عبارت‌اند از :
تسریع توسعه زیرساخت‌های چابهار و مسیر ریلی زاهدان – چابهار برای حفظ دسترسی مستقیم به آسیای مرکزی .
گفت‌وگوهای راهبردی با پاکستان برای جلوگیری از نظامی‌سازی بندر پسنی یا استقرار نیروهای خارجی در بلوچستان .
گسترش همکاری با شرکای آسیایی غیرغربی به‌ویژه چین ، روسیه و کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای برای حفظ استقلال اقتصادی در برابر فشارهای تحریمی .
به گفته محسن روحی‌صفت ، دیپلمات پیشین ایران ، هر سرمایه‌گذاری خارجی در بلوچستان ، حتی اگر ظاهراً اقتصادی باشد ، می‌تواند توازن امنیتی منطقه را تغییر دهد . توسعه اقتصادی باید با رویکرد امنیتی هوشمند همراه باشد تا از بروز تهدیدات جدید جلوگیری شود .
پیامدهای منطقه‌ای و بین‌المللی
به باور ناظران ، سرمایه‌گذاری احتمالی آمریکا در بندر پسنی ، رقابت ژئو‌اقتصادی واشنگتن و پکن در جنوب آسیا را تشدید می‌کند و در عین حال می‌تواند روابط ایران و پاکستان را تحت فشار قرار دهد .
لغو معافیت تحریمی چابهار نیز ضمن دشوار کردن مسیر هند ، می‌تواند ایران را به سمت تعامل گسترده‌تر با چین و دیگر شرکای آسیایی سوق دهد .
در چنین شرایطی ، تقویت چابهار و حفظ موقعیت ژئو‌اقتصادی ایران در سواحل مکران ، کلید توازن قدرت در جنوب آسیا خواهد بود . آینده منطقه در نقطه‌ای حساس میان آمریکا ، چین ، هند و ایران رقم می‌خورد ؛ جایی که هر تصمیم می‌تواند صفحه شطرنج ژئوپلیتیک آسیا را دگرگون کند .
منتظر حضور شما در پیج اینستاگرام iranway هستیم
منبع: پرتال حمل و نقل :: به نقل از اقتصاد معاصر
دیدگاه‌ها
اولین دیدگاه را دربارهٔ این خبر بنویسید.