به گزارش پرتال حمل و نقل ، در عصر جدید تجارت جهانی ، ساختن مسیرهای حمل‌ونقلی به تنهایی نمی‌تواند جایگاه یک کشور را در شبکه‌های تجاری ارتقا دهد ؛ زیرا کریدورهای موفق پیش از آنکه روی زمین ساخته شوند ، در نظام تصمیم‌گیری ، هماهنگی نهادی ، تبادل داده و حکمرانی لجستیکی شکل می‌گیرند . تجربه چین نشان می‌دهد که توسعه یک شبکه تجاری پایدار ، نیازمند عبور از مدیریت سنتی و حرکت به سمت حکمرانی یکپارچه ، داده‌محور و تنظیم‌گر است .
در نشست «الگوهای همکاری دولت و بخش خصوصی در لجستیک» که به همت مؤسسه ایرانی مطالعات کمربند و راه برگزار شد ، حامدرضا حیدری ، دبیر کارگروه ترانزیت کمیته عمران و حمل‌ونقل مجمع تشخیص مصلحت نظام ، با تشریح الزامات حکمرانی نوین لجستیکی تأکید کرد که برای حضور مؤثر در شبکه‌های تجاری بین‌المللی ، کشورها باید از نگاه جزیره‌ای به حمل‌ونقل فاصله گرفته و به سمت مدیریت یکپارچه زنجیره تأمین حرکت کنند .
وی در این نشست اظهار داشت که مسئله اصلی در توسعه کریدورها صرفاً کمبود زیرساخت نیست ، بلکه نبود هماهنگی میان اجزای مختلف زنجیره، تعدد مراکز تصمیم‌گیری ، نبود زبان مشترک میان دستگاه‌ها و ضعف اتصال داده‌ای میان سامانه‌ها ، از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی بهره‌برداری واقعی از ظرفیت‌های ترانزیتی است .
—
کریدورهای موفق از اتاق تصمیم‌گیری آغاز می‌شوند
در این نشست تأکید شد که کریدورهای تجاری امروز دیگر صرفاً مجموعه‌ای از خطوط ریلی ، جاده‌ای و بنادر نیستند ، بلکه یک محصول پیچیده اقتصادی هستند که باید از مجموعه‌ای از خدمات هماهنگ تشکیل شوند .
این خدمات شامل فرآیندهای گمرکی ، استانداردهای اسنادی ، خدمات بیمه‌ای ، مدیریت ریسک ، تبادل داده ، برنامه‌ریزی حمل و هماهنگی میان بازیگران مختلف زنجیره تأمین است .
بر همین اساس ، حکمرانی لجستیکی باید بتواند میان زیرساخت فیزیکی و جریان واقعی تجارت ارتباط برقرار کند ؛ چرا که سرمایه‌گذاری در مسیرهایی که فاقد تقاضای واقعی بار و مدل بهره‌برداری اقتصادی هستند ، نمی‌تواند به ایجاد یک شبکه پایدار منجر شود .
عبور دولت از تصدی‌گری به راهبری هوشمند
یکی از محورهای اصلی این نشست ، تغییر نقش دولت در توسعه لجستیک بود .
بر اساس مباحث ارائه‌شده، دولت در مدل‌های جدید نباید جایگزین فعالان اقتصادی شود ، بلکه باید نقش سیاست‌گذار، تنظیم‌گر و تضمین‌کننده ثبات را ایفا کند .
در تجربه چین ، سیاست‌گذاری کلان از طریق نهادهای برنامه‌ریزی و حمل‌ونقل انجام می‌شود ، اما اجرای عملیاتی مسیرها به شرکت‌های تخصصی، پلتفرم‌های منطقه‌ای و اپراتورهای لجستیکی واگذار شده است .
در این مدل ، دولت با ایجاد چارچوب‌های حقوقی ، حمایت‌های هدفمند، هماهنگی‌های بین‌المللی و ایجاد بستر رقابتی ، زمینه فعالیت بخش خصوصی را فراهم می‌کند .
حامدرضا حیدری با اشاره به این تجربه تأکید کرد که بخش خصوصی زمانی می‌تواند در توسعه کریدورها نقش واقعی ایفا کند که به عنوان شریک راهبردی دیده شود ، نه صرفاً دریافت‌کننده خدمات دولتی .
اتصال سامانه‌ها بدون اتصال اراده‌ها ممکن نیست
در بخش دیگری از نشست ، موضوع تحول دیجیتال و نقش داده در حکمرانی لجستیکی مورد توجه قرار گرفت .
بر اساس مباحث مطرح‌شده ، زنجیره تأمین مدرن بدون مشاهده‌پذیری لحظه‌ای جریان کالا ، تبادل الکترونیکی اسناد و اتصال سامانه‌های اطلاعاتی امکان‌پذیر نیست .
در این چارچوب ، پنجره واحد تجاری ، اسناد دیجیتال حمل ، بارنامه‌های یکپارچه و رهگیری برخط کالا از عناصر اصلی ایجاد یک شبکه لجستیکی هوشمند محسوب می‌شوند .
حیدری با اشاره به وضعیت موجود اظهار داشت که کشور از نظر قوانین ، مقررات و اسناد بالادستی ظرفیت حرکت به سمت این مدل را دارد ، اما مسئله اصلی ایجاد هماهنگی میان سامانه‌های موجود و شکل‌گیری اراده مشترک میان دستگاه‌هاست .
وی تأکید کرد که اتصال سامانه‌ها بدون اتصال اراده‌ها نمی‌تواند تحول واقعی در زنجیره تأمین ایجاد کند .
یک زبان مشترک برای تعامل با چین
یکی از موضوعات مهم مطرح شده در این نشست ، ضرورت ایجاد یک زبان مشترک میان ایران و شرکای تجاری خارجی ، به‌ویژه چین بود .
بر اساس مباحث ارائه شده ، شرکت‌های ایرانی برای ورود مؤثر به شبکه‌های لجستیکی چین باید بدانند که طرف عملیاتی آنها صرفاً وزارتخانه‌ها نیستند ، بلکه پلتفرم‌های لجستیکی ، اپراتورهای ریلی ، شرکت‌های فورواردر و بازیگران تخصصی زنجیره تأمین هستند .
در تجربه چین ، بسیاری از عملیات‌های کریدوری توسط پلتفرم‌های منطقه‌ای و شرکت‌های تخصصی مدیریت می‌شود و دولت بیشتر نقش تنظیم‌گری و ایجاد چارچوب را بر عهده دارد .
بر همین اساس ، شناخت ساختار تصمیم‌گیری و بازیگران واقعی شبکه لجستیکی چین ، یکی از پیش‌نیازهای حضور فعال ایران در این مسیرها عنوان شد .
ثبات مقررات ؛ پایه اعتماد برای قراردادهای بلندمدت
در ادامه نشست ، بر اهمیت ثبات اقتصادی و مقرراتی برای جذب مشارکت بخش خصوصی تأکید شد .
بر اساس مباحث مطرح شده ، قراردادهای بلندمدت لجستیکی و سرمایه‌گذاری در زیرساخت زمانی شکل می‌گیرند که فعالان اقتصادی نسبت به ثبات قوانین ، تعرفه‌ها و رویه‌های اجرایی اطمینان داشته باشند .
تغییرات ناگهانی مقررات ، نبود شفافیت تعرفه‌ای و تعدد تصمیم‌گیران می‌تواند ریسک فعالیت اقتصادی را افزایش داده و مانع شکل‌گیری همکاری‌های پایدار بین‌المللی شود .
از شاخص عملکرد تا اعتماد جهانی
یکی دیگر از محورهای مطرح شده ، ضرورت حرکت به سمت ارزیابی عملکرد کریدورها بر اساس شاخص‌های مشخص بود .
در این نشست تأکید شد که تصمیم‌گیری در شبکه‌های لجستیکی بین‌المللی بر اساس داده انجام می‌شود و شاخص‌هایی مانند :
– زمان کل حمل از مبدأ تا مقصد
– میزان توقف در مرزها
– هزینه نهایی حمل
– میزان پایبندی به برنامه زمانی
– قابلیت اعتماد سرویس
از معیارهای اصلی انتخاب مسیر توسط صاحبان کالا و اپراتورهای بین‌المللی هستند .
بر این اساس ، ارتقا جایگاه ایران در محاسبات لجستیکی شرکای خارجی ، نیازمند ایجاد نظام پایش عملکرد و ارائه تصویر شفاف از ظرفیت‌های عملیاتی کشور است .
دیدگاه‌ها
اولین دیدگاه را دربارهٔ این خبر بنویسید.