به گزارش پرتال حمل و نقل ، واگذاری بندر شهید بهشتی چابهار مدتی است مورد مناقشه قرار گرفته است . برخی تصور می کنند ؛ سازمان بنادر و دریانوردی ، این بندر را به هندی ها واگذار کرده است . اما چنین اقدامی در هیچ جای دنیا رخ نمی دهد چرا که حاکمیت ؛ امکان واگذاری فعالیت های خود را ندارد و تنها ؛ موضوع اپراتوری در بنادر دنبال می شود . حال با حضور هندی ها – در بندر استراتژیک چابهار – به عنوان اپراتور (که برای هر دو طرف اهمیت بسزایی دارد) ضمن توسعه و رونق بندر چابهار ، می توان اشتغال را در آن منطقه به میزان چشمگیری افزایش داد و کشور هند نیز در کوتاه ترین مسیر ممکن به بازار افغانستان که شریک اقتصادی این کشور است ، دست پیدا می کند .
۱) آیا بندر چابهار به هندی ها واگذار شده است ؟
در تمام فعالیت های مربوط به هر بندر ، یک قسمت ؛ اعمال حاکمیت و جایگاه دولت است و قسمتی دیگر مربوط به عملیات و راهبری است . با این تعریف ، این مطلب که بندر چابهار به هندی ها واگذار شده است به جهت نقش اعمال حاکمیت و جایگاه دولت ، درست نیست . هرگز نمی توان چنین واگذاری را حتی تصور کرد ؛ چرا که حاکمیت و مالکیت بنادر ، قابل واگذاری نیست . یعنی اینکه بگوییم یک بندر در ایران داریم که صفر تا صد آن دست یک کشور دیگر است، در ایران و سایر کشورها محال است. در همه کشورها، حاکمیت بنادر از سوی دولت ها است .
لازم به ذکر است که تا سال ۱۳۷۵ ، راهبری عملیات در بنادر ، توسط سازمان بنادر انجام می شد . در آن مقطع ، همه فعالیت های توسعه ای ، تأمین تجهیزات و… بر عهده سازمان بنادر بود . به چنین بنادری ، بنادر دولتی می گفتند . در دنیا هم چنین امری رواج داشت . از یک مقطعی به بعد بنادر دولتی به بنادر ابزاری تبدیل شدند . یعنی دولت ها اسکله ها را می سازند و تجهیزات را می خرند و دولت ؛ قوانین و مقررات را برای نواحی بندری تعیین و اعمال می کند . بعد از آن ، به صورت اکران عمومی و یا مذاکره ای راهبری و اپراتوری بنادر دنبال می شود .
۲) چگونه راهبری یک بندر به صورت مذاکره ای واگذار می شود ؟
در بخش مذاکره ای با یک اپراتور بین المللی قرارداد منعقد می شود و عملیات بندر و ترمینال به یک اپراتور واگذار می شود . در برخی اوقات هم اکران بین المللی صورت می گیرد . مانند بندر گوادر پاکستان که در اکران بین المللی ، یک شرکت سنگاپوری برنده شد ولی بعدها که دولت پاکستان و چین قرارداد امضا کردند ؛ سنگاپور کنار گذاشته شد و راهبری بندر گوادر به چینی ها واگذار شد .
۳) راهبری بندر چابهار چگونه دنبال می شود ؟
در موضوع بندر چابهار ، بر اساس مطالعاتی که مشاور در گذشته انجام داد و این مطالعات تصویب شد ، مبنای سرمایه گذاری قرارداد ۴ فاز برای توسعه بندر چابهار لحاظ شده است . با عملیاتی شدن این ۴ فاز ، ظرفیت این بندر استراتژیک به ۷۷ میلیون و ۲۰۰ هزار تن می رسد .
قرار است راهبری یک فاز از ۴ فاز بندر شهید بهشتی چابهار ، توسط اپراتور هندی (IPGL) انجام شود . این شرکت در بنادر هند و سایر کشورها فعالیت اپراتوری دارد . طرح سرمایه گذاری هندی ها در زمینه تامین تجهیزات در قالب قرارداد ۱۰ ساله است .
۴) نقش راهبری از دیدگاه سازمان بنادر و دریانوردی چه تعریفی دارد ؟
زمانی که یک کشتی به برج کنترل در هر بندر اعلام ورود می کند ، سازمان بنادر به عنوان مرجع حاکمیتی (برج کنترل) کشتی را تحویل می گیرد و در لنگرگاه مستقر می کند . بعد از آن اپراتور بندر (شرکت هندی) بار کشتی را تخلیه و کالا را نگهداری می کند و بعد از آنکه گمرک مجوز داد ، آن کالا از دروازه بندر خارج می شود . بنابراین ، راهبری و اداره کردن ترمینال فاز یک بندر شهید بهشتی به منزله واگذاری بندر چابهار نیست .
لازم به توضیح است که ما در بندر چابهار در حال ساخت ترمینال مواد معدنی هستیم و یا ترمینال نفتی فعال و ترمینال گاز مایع هم داریم . بدین جهت سایر ترمینال ها ربطی به اپراتور هندی ندارد .
۵) حضور هندی ها در بندر چابهار چگونه خواهد بود ؟
قرارداد ما با اپراتور شرکت هندی در دو قالب موقت و اصلی است . قرارداد موقت ۱۸ ماهه (یک سال و نیم) است و مربوط به اجاره و بهره برداری بخشی از فاز یک بندر شهید بهشتی چابهار است . موضوع قرارداد اپراتوری ۱۰ هکتار (محوطه کانتینری ، کالا ، ساختمان اداری ، رفاهی ، تعمیرگاه و… ) از فاز اول بندر شهید بهشتی ، ۳۶۰ متر اسکله کانتینری و چند منظوره و در نهایت استفاده از تجهیزات موجود و اجاره بخشی دیگر است. در قرارداد اصلی که مدت آن ۱۰ سال می باشد ۶۴۰ متر اسکله و ۷۰ هکتار محوطه و تامین تجهیزات مدنظر قرار گرفته است .
۶) چرا قرارداد ۱۰ ساله سازمان بنادر و دریانوردی از همان ابتدا شروع نشد و قرارداد موقت اجرایی شد ؟
فعال و اجرایی شدن قرارداد اصلی با شرکت اپراتور هندی حدود یکسال تا یکسال و نیم زمان می برد ، از آنجا که سازمان بنادر و دریانوردی ؛ تجهیزات خریداری کرده است و دولت مصمم است که بندر چابهار را در حوزه ترانزیت و به خصوص تجارت با کشورهای CIS فعال کند ما اپراتوری را می خواهیم که اکنون کار راهبری را انجام دهد . اپراتوری که اکنون در بندر شهید کلانتری چابهار فعالیت می کند ، به عنوان بخشی از کار خود، راهبری بندر شهید بهشتی را بر عهده دارد . یعنی به عنوان بخشی از کار خودش این مهم را پیگیری می کند . لذا تا زمان شروع قرارداد اصلی اپراتوری می خواهیم که به صورت موقت فعالیت کند . از این رو ، شرکت هندی برای قرارداد موقت مذاکرات خود را شروع کرد . در حال حاضر نیز راهبری موقت در مرحله ارایه ضمانت نامه است. از سویی شرکت هندی باید یک اپراتور ایرانی به عنوان شریک خود داشته باشد . شرکت هندی (IPGL) اکران عمومی کرده و اکنون شریک داخلی اش شرکت خدمات بندری کاوه است . این شراکت برای ایران هم بسیار خوب است چرا که کارگر از سمت ایران است و بندر شهید بهشتی می تواند یکی از بنادر اشتغالزای کشور باشد و از طرفی تا قبل از قرارداد اصلی ؛ روند جذب کالا و فعال سازی این بندر سرعت می گیرد . در این زمان اپراتور هندی برای تامین تجهیزات می تواند اقدام کند .
۷) آیا گشایش اعتبار از طرف هندی ها صورت گرفته است ؟
اگزیم بانک هند کانال اعتباری ۱۵۰ میلیون دلاری برای توسعه و تجهیز بندر چابهار در نظر گرفته است. لذا می توان از این خط اعتباری برای تجهیزات ریلی ، ترمینال ها و فازهای بعدی توسعه ای بندر چابهار استفاده کرد .
۸) قرارداد موقت برای هندی ها صرفه اقتصادی دارد یا قرارداد اصلی که ۱۰ ساله است ؟
بندر چابهار ، مانند بندر شهید رجایی و سایر بنادر کشور فعال نبوده است و حتی سازمان بنادر و دریانوردی در این مقطع به عنوان یک بنگاه درآمدزا به بندر چابهار نگاه نمی کند . سازمان بنادر ؛ خواستار فعال سازی این بندر است، بدین جهت تا ۹۰ درصد تخفیفات بندری را به بندر چابهار اختصاص داد . هندی ها هم تمایل دارند که در جنبه های راهبردی حضور داشته باشند چرا که شریک استراتژیک افغانستان هستند . هندی ها ترجیح می دهند به صورت مستقیم و بواسطه کوتاه بودن مسیر دریایی بنادر هند و چابهار از این مسیر استفاده کنند و در افغانستان حضور پررنگی داشته باشند . لذا هندی ها با تجهیز کارگاهی ، نصب تجهیزات ، آشنا شدن با فرآیند گمرکی ایران و … برای قرارداد اصلی حضور در بندر شهید بهشتی چابهار آماده می شوند .
دیدگاه‌ها
اولین دیدگاه را دربارهٔ این خبر بنویسید.