به گزارش پرتال حمل و نقل ، سازمان ملل متحد در راستای تحقق توسعه پایدار جهانی در سال ۲۰۳۰ میلادی و با شعار ” تغییر جهان ما“ ، ۱۷ هدف کلان را تعیین کرده است . سازمان حفاظت محیط زیست ایران با تشکیل دفتری به عنوان توسعه پایدار و اقتصاد محیط زیست ، اهداف جهانی ابلاغ شده را پیگیری و متولیان مربوطه در کشور را تعیین کرده است .
وزارت راه و شهرسازی با تأکید بر حوزه حمل‌ونقل ، متولی و همکار اصلی برخی از این اهداف نظیر هدف شماره ۹ (ارتقا زیرساخت‌های تاب‌آور) ، ۱۳ (مبارزات را تغییر اقلیم) و ۱۵ (ارتقا اکوسیستم و جلوگیری در از بین رفتن تنوع زیستی) است . موضوعی که در سیاست‌های کلی محیط‌زیست و بیانیه گام دوم انقلاب ابلاغ شده توسط رهبر انقلاب و همچنین در برنامه هفتم توسعه با نگاه به ارتقای بهره‌وری به آن اشاره شده است .
با تأکید بر اهداف و سیاست‌های ذکر شده ، توسعه پایدار زیرساخت‌های حمل و نقل ریلی در مناطق بیابانی و کویری (مستعد حرکت ماسه‌های روان) از جمله چالش‌های اساسی صنعت راه‌آهن کشور است. راه‌آهن ایران به ویژه با عبور از استان‌های واقع شده در بیابان‌های شرقی ، جنوب‌شرقی و مرکزی (با برآورد بیش از ۶۰۰ کیلومتر) در کنار سایر کشورهای جهان همچون آفریقای جنوبی ، چین ، هند و عربستان درگیری معضل اساسی ماسه‌های روان در مناطق کویری است و همه ساله ماسه‌های روان به صنعت راه‌آهن کشور خسارات هنگفتی را وارد می‌کند . مهم‌ترین خسارت ایجاد شده در راه‌آهن‌های کویری ناشی از حرکت نیز آثار نامطلوب زوال ماسه‌های روان است که سبب هزینه‌های بالای نگهداری و تعمیر زیرساخت‌های ریلی و مشکلات مختلف در بخش‌های روسازی ، ناوگان ، ابنیه فنی ، علائم و ارتباطات ، بهره‌برداری و ایمنی می‌شود .
ماسه‌های روان منجر به صلبیت روسازی در اثر نفوذ در مصالح درشت دانه سنگی بالاست شده و تشدید نیروهای دینامیک عبوری می‌شود و به تبع آن زوال سریع‌تر اجزا را در پی دارد . همچنین حرکت ماسه‌های روان می‌تواند سبب پرشدگی و در نتیجه مسدودی روسازی ، کاهش سرعت سیر قطارهای عبوری ، خروج از خط قطارها در اثر مسدودی خط شود .
روش‌های مختلفی برای مقابله با معضل ماسه‌های روان در راه‌آهن‌های کویری به کار گرفته شده که هریک به شکلی به حل مشکلات کمک می‌کند . اما هیچ یک از روش‌های موجود به‌صورت کامل به حل مشکل نپرداخته است . این راهکارها در حالت کلی به دو دسته سنتی و مدرن و در مجموع به شش دسته کلی تقسیم می‌شوند . این روش‌ها شامل روش‌های زیست‌بومی ، تثبیت شیمیایی ، طراحی نوی ، احداث واریانت جدید و استفاده از ماشین‌آلات مکانیزه شن‌روب می‌شوند . در عین حال یکی از راه‌حل‌های نوین پایدار توسعه‌یافته در این زمینه ، روسازی دال خط کوهاندار است .
در این طرح که با همکاری اساتید و پژوهشگران دانشکده مهندسی عمران و محیط زیست دانشگاه صنعتی امیرکبیر انجام شده است ، بهینه‌سازی با رویکرد جدید به‌منظور تایید قابلیت عبور ماسه‌های روان از روسازی به همراه آزمون‌های تونل باد پیگیری شده است. همچنین ارائه تحلیل و طراحی سازه‌ای و نیز دستورالعمل اجرای خط مذکور تهیه شده است .
لازم به ذکر است که نقشه‌های اجرایی طرح مذکور با حمایت شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران نهایی شده است و تدوین اسناد مناقصه آن در حال پیگیری است . در تلاش هستیم تا گام‌های عملیاتی برای اجرای حداقل ۳ تا ۵ کیلومتر در نقاط بحرانی شبکه ریلی کویری کشور ایجاد شود .
مسعود فتح‌اللهی – عضو هیات علمی و رییس بخش حمل و نقل ریلی مرکز تحقیقات راه ، مسکن و شهرسازی
دیدگاه‌ها
اولین دیدگاه را دربارهٔ این خبر بنویسید.