به گزارش پرتال حمل و نقل ، پایتخت فنلاند پس از چهار دهه برنامه‌ریزی مستمر ، یک سال کامل را بدون مرگ ناشی از سوانح ترافیکی پشت سر گذاشت .
هلسینکی ، پایتخت فنلاند ، به یکی از کم‌سابقه‌ترین دستاوردهای ایمنی ترافیک در میان شهرهای بزرگ اروپا دست یافته است . این شهر در فاصله ژوئیه ۲۰۲۴ تا ژوئیه ۲۰۲۵ یک دوره کامل ۱۲ ماهه را بدون ثبت حتی یک مورد مرگ ناشی از سوانح ترافیکی پشت سر گذاشت؛ دستاوردی که نتیجه یک اقدام مقطعی یا پروژه کوتاه‌مدت نیست ، بلکه حاصل حدود چهار دهه برنامه‌ریزی شهری ، مدیریت سرعت ، توسعه حمل‌ونقل عمومی ، افزایش ایمنی عابران و دوچرخه‌سواران و تقویت نظارت پلیسی است .
گزارش یورونیوز این موفقیت را در چارچوب منطقه شهری هلسینکی با حدود ۱.۴ میلیون نفر جمعیت بررسی کرده است . با این حال ، آمار دوره ۱۲ ماهه بدون مرگ ترافیکی به خود شهر هلسینکی مربوط می‌شود . یورونیوز گزارش داده است که تا زمان تهیه گزارش جدید خود نیز ۹ ماه دیگر بدون تلفات ترافیکی سپری شده بود ؛ موضوعی که نشان می‌دهد این دستاورد صرفاً یک رکورد اتفاقی کوتاه‌مدت تلقی نمی‌شود .
مسیری که ۴۰ سال پیش آغاز شد
موفقیت امروز هلسینکی حاصل تصمیماتی است که نزدیک به چهار دهه قبل آغاز شد . مدیران شهری به‌تدریج از رویکرد سنتی که وظیفه اصلی خیابان را عبور هرچه سریع‌تر خودرو می‌دانست ، فاصله گرفتند و طراحی شبکه معابر را بر اساس کاهش احتمال وقوع تصادف و محدودکردن پیامدهای خطای انسانی بازتعریف کردند .
در این رویکرد ، ایمنی صرفاً مسئولیت راننده نیست . طراحی خیابان ، سرعت خودرو ، کیفیت وسیله نقلیه ، رفتار کاربران راه ، اجرای قانون ، حمل‌ونقل عمومی و آموزش همگی بخشی از یک سیستم یکپارچه ایمنی محسوب می‌شوند . رونی اوتریاینن ، مهندس ترافیک اداره محیط شهری هلسینکی ، نیز در توضیح این تجربه تأکید کرده است که موفقیت شهر نتیجه مجموعه‌ای از اقدامات مکمل بوده است .
سرعت ۳۰ کیلومتر ؛ نقطه عطف سیاست ترافیکی
یکی از مهم‌ترین ارکان تحول هلسینکی ، مدیریت سرعت در معابر شهری است . اکنون در بیش از نیمی از خیابان‌های هلسینکی محدودیت سرعت ۳۰ کیلومتر در ساعت اعمال می‌شود ؛ در حالی که حدود ۵۰ سال پیش در بسیاری از همین معابر سرعت مجاز ۵۰ کیلومتر در ساعت بود . شهر همچنین کاهش سرعت در اطراف مدارس و مناطق حساس را گسترش داده است .
به گفته کارشناسان شهری هلسینکی ، کاهش سرعت تنها به معنای نصب تابلوهای محدودیت نیست . در بسیاری از نقاط ، طراحی فیزیکی خیابان نیز تغییر کرده است : عرض برخی سواره‌روها کاهش یافته ، مسیر حرکت خودروها کنترل شده ، زیرساخت‌های پیاده و دوچرخه توسعه یافته و در نقاط مختلف نظارت خودکار بر سرعت افزایش پیدا کرده است .
شهر برای خودرو ساخته نشده است ؛ برای انسان ساخته شده است
یکی دیگر از عناصر مهم الگوی هلسینکی ، سرمایه‌گذاری مستمر در زیرساخت پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری است. طی دو دهه گذشته ، تونل‌ها ، پل‌ها و مسیرهای اختصاصی برای عابران پیاده و دوچرخه‌سواران ایجاد شده‌اند تا این گروه‌ها در نقاط پرتردد تا حد امکان از ترافیک موتوری جدا شوند .
بر اساس گزارش یورونیوز ، هلسینکی در یک سال حدود ۳۵ میلیون یورو برای زیرساخت‌های پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری هزینه کرده است . این رقم ، با وجود قابل توجه بودن ، حدود ۱۳ درصد از کل بودجه سرمایه‌گذاری حمل‌ونقل شهر را تشکیل می‌دهد . این نسبت نشان می‌دهد که ایمنی کاربران غیرخودرویی ، در کنار سایر اجزای سیستم حمل‌ونقل ، به بخشی رسمی از برنامه سرمایه‌گذاری شهری تبدیل شده است .
حمل‌ونقل عمومی ، حلقه پنهان ایمنی جاده‌ای
یکی از نکات مهم تجربه هلسینکی این است که کاهش تصادفات فقط از طریق کنترل رانندگی دنبال نشده است . سیستم حمل‌ونقل عمومی مناسب ، نیاز به استفاده از خودروی شخصی را کاهش می‌دهد و در نتیجه میزان مواجهه با خطر تصادف نیز کمتر می‌شود .
کارشناسان هلسینکی معتقدند هرچه شهروندان گزینه‌های مطمئن‌تر و قابل اعتماد‌تری برای جابه‌جایی در اختیار داشته باشند ، وابستگی به خودروی شخصی کاهش پیدا می‌کند . به همین دلیل ، اتوبوس ، تراموا ، مترو ، پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری در سیاست ایمنی ترافیک ، جدا از یکدیگر دیده نمی‌شوند ، بلکه اجزای یک شبکه واحد جابه‌جایی هستند .
۷۰ دوربین و نظارتی فراتر از جریمه
عامل دیگر موفقیت هلسینکی ، ترکیب مهندسی ترافیک با اجرای جدی قانون است . بر اساس گزارش یورونیوز ، پلیس هلسینکی از حدود ۷۰ دوربین خودکار ثبت سرعت استفاده می‌کند و در کنار آن ، عملیات کنترل سرعت و بررسی رانندگی تحت تأثیر الکل یا مواد مخدر انجام می‌شود .
اما پلیس تنها به جریمه و برخورد مستقیم متکی نیست . دنیس پاسترستین ، مسئول عملیات کنترل ترافیک پلیس هلسینکی ، گفته است که اطلاع‌رسانی عمومی و شبکه‌های اجتماعی نیز به ابزار مهم تغییر رفتار رانندگان تبدیل شده‌اند. به گفته او، محتوای منتشرشده در حساب‌های اجتماعی پلیس طی یک سال حدود ۳۰ میلیون بار دیده شده است ؛ دامنه‌ای که بسیار فراتر از اثر مستقیم یک جریمه منفرد است .
مقایسه‌ای که اهمیت دستاورد هلسینکی را آشکار می‌کند
یورونیوز برای نشان دادن ابعاد این دستاورد، وضعیت هلسینکی را با پاریس مقایسه کرده است . طبق این گزارش ، در دوره‌ای مشابه که هلسینکی هیچ مرگ ترافیکی نداشت ، ۳۱ نفر شامل رانندگان ، عابران پیاده ، موتورسواران و دوچرخه‌سواران در خیابان‌های پاریس جان خود را از دست دادند .
اهمیت تجربه هلسینکی زمانی بیشتر روشن می‌شود که وضعیت عمومی اتحادیه اروپا در نظر گرفته شود . طبق آمار مقدماتی کمیسیون اروپا ، در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۹ هزار و ۴۰۰ نفر در جاده‌های اتحادیه اروپا جان خود را از دست دادند . اتحادیه اروپا هدف‌گذاری کرده است که تلفات و جراحات شدید جاده‌ای تا سال ۲۰۳۰ به نصف کاهش پیدا کند و در افق ۲۰۵۰ به هدف «چشم‌انداز صفر» نزدیک شود .
گام بعدی ؛ محدودیت بیشتر خودرو در قلب شهر
هلسینکی قصد ندارد موفقیت فعلی را پایان مسیر تلقی کند . بر اساس برنامه اعلام شده در گزارش یورونیوز ، قرار است از سال ۲۰۳۰ تردد خودروهای شخصی در خیابان‌های پرتردد اطراف ایستگاه مرکزی راه‌آهن محدود یا ممنوع شود . این محدوده یکی از مهم‌ترین گره‌های جابه‌جایی در مرکز شهر است .
پاسی آنترویینن ، مدیرعامل شورای ایمنی راه‌های فنلاند ، مهم‌ترین مسئله در اجرای چنین تغییراتی را پذیرش عمومی می‌داند . از نگاه او ، پرسش اساسی این است که یک جامعه چه سطحی از خطر و تلفات را قابل قبول می‌داند . تجربه هلسینکی نشان می‌دهد که سیاست ایمنی زمانی پایدار می‌شود که جامعه، خیابان امن‌تر را به‌عنوان یک خواست عمومی بپذیرد .
درس هلسینکی برای دیگر شهرها
تجربه پایتخت فنلاند یک پیام روشن دارد : دستیابی به خیابان‌های ایمن نتیجه یک پروژه نمایشی ، یک فناوری خاص یا یک تصمیم فوری نیست. هلسینکی با ترکیب کاهش سرعت ، اصلاح هندسی معابر ، توسعه حمل‌ونقل عمومی ، ایجاد مسیرهای امن برای عابران و دوچرخه‌سواران، نظارت خودکار ، اجرای قانون و آموزش عمومی توانسته است لایه‌های مختلف ایمنی را در کنار یکدیگر قرار دهد .
شاید مهم‌ترین ویژگی این الگو ، استمرار آن باشد . هدفی که حدود ۴۰ سال پیش تعیین شد ، پس از چندین دهه سرمایه‌گذاری و اصلاح تدریجی به نتیجه رسیده است . از این منظر ، مهم‌ترین درس هلسینکی برای شهرهای دیگر این است که کاهش تلفات ترافیکی پیش از آنکه مسئله‌ای صرفاً فنی باشد ، نیازمند تصمیم سیاسی پایدار، برنامه‌ریزی بلندمدت، بودجه مستمر و تغییر نگاه به اولویت‌های فضای شهری است .
هلسینکی نشان داده است که «صفر کشته در خیابان» لزوماً یک شعار دور از دسترس نیست ؛ اما رسیدن به آن ، نه با یک اقدام منفرد ، بلکه با ساختن یک سیستم حمل‌ونقل ایمن و ادامه‌دادن آن در طول دهه‌ها ممکن می‌شود .
منابع گزارش : یورونیوز (Euronews) ؛ رسانه عمومی فنلاند (Yle News) ؛ برنامه توسعه ایمنی ترافیک هلسینکی ۲۰۲۲–۲۰۲۶؛ پایگاه رسمی شهرداری هلسینکی ؛ کمیسیون اروپا – گزارش آمار ایمنی جاده‌ای سال ۲۰۲۵.
دیدگاه‌ها
اولین دیدگاه را دربارهٔ این خبر بنویسید.