به گزارش پرتال حمل و نقل ، سال‌ها منطق غالب در تجارت جهانی بر کاهش هزینه ، کوتاه‌ترین مسیر و تحویل سریع‌تر کالا استوار بود ؛ اما مجموعه‌ای از بحران‌های ژئوپلیتیکی ، اختلالات دریایی و افزایش ریسک‌های زنجیره تأمین ، معادلات گذشته را تغییر داده است . امروز اقتصادهای بزرگ جهان به دنبال مسیرهایی هستند که فقط سریع و ارزان نباشند ، بلکه بتوانند در برابر شوک‌های ناگهانی ، امنیت جریان کالا و استمرار عملیات تجاری را تضمین کنند ؛ تغییری که در حال بازتعریف معماری لجستیک جهانی است .
نشست «نقش کریدورها و همکاری‌های لجستیکی در توسعه تجارت با چین ؛ فرصت‌ها ، چالش‌ها و الزامات حکمرانی در پرتو تحولات جدید منطقه‌ای» به همت مؤسسه ایرانی مطالعات کمربند و راه برگزار شد .
در این نشست ، حامدرضا حیدری ، دبیر کارگروه ترانزیت کمیته عمران و حمل‌ونقل مجمع تشخیص مصلحت نظام ، با بررسی تغییر رویکرد چین و اقتصادهای بزرگ جهان در حوزه زنجیره تأمین، اظهار کرد که جهان از مدل «حداقل هزینه» به سمت مدل «حداکثر تاب‌آوری» در حال حرکت است .
پایان عصر ارزان‌ترین مسیر
حیدری با اشاره به تغییر معیارهای تصمیم‌گیری در تجارت جهانی اظهار کرد : در گذشته سه مؤلفه اصلی زمان ، هزینه و طول مسیر ، مهم‌ترین شاخص‌های انتخاب یک مسیر حمل‌ونقلی بودند ؛ اما تحولات سال‌های اخیر نشان داد که این سه عامل به تنهایی نمی‌توانند تضمین‌کننده موفقیت یک زنجیره تأمین باشند .
وی افزود : امروز موضوعاتی مانند قابلیت پیش‌بینی ، امنیت مسیر ، ریسک‌های ژئوپلیتیکی ، ثبات مقررات و امکان تداوم عملیات ، وزن بیشتری در تصمیم‌گیری صاحبان کالا پیدا کرده‌اند . یک مسیر کوتاه‌تر اما غیرقابل پیش‌بینی ، ممکن است برای اقتصاد جهانی هزینه‌های بیشتری نسبت به یک مسیر طولانی‌تر اما پایدار ایجاد کند .
از «تحویل به‌موقع» تا «تحویل مطمئن»
دبیر کارگروه ترانزیت کمیته عمران و حمل‌ونقل مجمع تشخیص مصلحت نظام با اشاره به تغییر الگوی مدیریت زنجیره تأمین چین گفت : مدل سنتی تجارت جهانی بر پایه «Just in Time» یا تحویل به‌موقع شکل گرفته بود ؛ مدلی که هدف آن کاهش موجودی انبار و پایین آوردن هزینه‌ها بود .
وی ادامه داد : اما بحران‌های اخیر نشان داد که این مدل در برابر اختلالات گسترده آسیب‌پذیر است و به همین دلیل ، اقتصادهای بزرگ به سمت مدل‌هایی حرکت کرده‌اند که ذخیره‌سازی هوشمند ، تنوع مسیر و مدیریت ریسک را در اولویت قرار می‌دهد .
حیدری تأکید کرد : امروز اطمینان از رسیدن کالا ، در بسیاری از موارد اهمیت بیشتری از چند روز کاهش زمان حمل پیدا کرده است .
دریا ؛ از مزیت اقتصادی تا نقطه آسیب‌پذیری
حیدری با اشاره به بحران‌های ایجادشده در مسیرهای دریایی اظهار کرد : سال‌ها حمل‌ونقل دریایی به دلیل هزینه پایین ، ظرفیت بالا و امکان جابه‌جایی حجم گسترده کالا ، ستون اصلی تجارت جهانی بود . اما اختلال در مسیرهایی مانند دریای سرخ ، باب‌المندب و تغییر مسیر برخی خطوط کشتیرانی ، نشان داد که وابستگی بیش از حد به چند گلوگاه محدود، می‌تواند آسیب‌پذیری بالایی ایجاد کند .
به گفته وی ، تغییر مسیر کشتی‌ها از مسیر سنتی کانال سوئز به سمت دماغه امید نیک ، باعث افزایش زمان سفر ، مصرف سوخت و هزینه‌های عملیاتی شده است . در برخی مسیرها ، زمان سفر دریایی از حدود ۲۴ تا ۲۸ روز به ۳۶ تا ۴۲ روز افزایش پیدا کرده و چرخه رفت و برگشت ناوگان نیز طولانی‌تر شده است .
افزایش هزینه ، کاهش اطمینان
حیدری با اشاره به آثار اقتصادی بحران‌های دریایی گفت : افزایش زمان حمل تنها یک موضوع عملیاتی نیست ، بلکه بر موجودی انبار ، سرمایه در گردش ، برنامه تولید و تعهدات تجاری شرکت‌ها اثر مستقیم دارد .
وی افزود : برای کالاهای با ارزش بالا مانند قطعات خودرو ، تجهیزات صنعتی و محصولات فناوری ، افزایش زمان خواب سرمایه و کاهش قابلیت پیش‌بینی ، می‌تواند مزیت حمل دریایی سنتی را کاهش دهد .
به گفته وی ، همین شرایط باعث شده است مسیرهای ریلی و زمینی ، به‌ویژه برای کالاهای حساس به زمان ، جایگاه بیشتری در محاسبات تجاری پیدا کنند .
چین و راهبرد تنوع‌بخشی به مسیرها
حیدری با اشاره به رویکرد جدید چین اظهار کرد : چین در سال‌های اخیر به دنبال ایجاد تنوع در مسیرهای ارتباطی خود بوده است تا وابستگی به مسیرهای محدود دریایی کاهش یابد .
وی افزود : توسعه کریدورهای زمینی، تقویت حمل‌ونقل ریلی ، ایجاد انبارهای برون‌مرزی ، توسعه بنادر خشک و دیجیتالی‌سازی گمرک ، بخشی از این راهبرد جدید است . هدف اصلی این اقدامات ، افزایش انعطاف‌پذیری و کاهش ریسک در زنجیره تأمین جهانی چین است .
فرصت مسیرهای زمینی برای ایران
حیدری با اشاره به ظرفیت مسیرهای زمینی اظهار کرد : تغییر رویکرد جهانی به سمت تاب‌آوری زنجیره تأمین ، فرصت‌هایی را برای کشورهایی ایجاد می‌کند که بتوانند مسیرهای امن و قابل اعتماد ارائه دهند .
وی افزود : ایران با توجه به موقعیت جغرافیایی خود می‌تواند در این شبکه جدید نقش ایفا کند ، اما این امر نیازمند ارتقا زیرساخت‌ها ، اصلاح فرآیندهای مرزی ، توسعه خدمات لجستیکی و ایجاد هماهنگی میان بخش‌های مختلف است .
وی تأکید کرد : مزیت آینده کشورها در حمل‌ونقل فقط داشتن مسیر نیست ؛ بلکه توانایی ایجاد یک شبکه پایدار و قابل اعتماد است .
امنیت جریان کالا ؛ معیار جدید رقابت
تحولات اخیر نشان داده است که اقتصاد جهانی وارد مرحله‌ای شده که در آن امنیت و تاب‌آوری زنجیره تأمین ، هم‌وزن هزینه و سرعت قرار گرفته‌اند .
در این فضای جدید ، مسیرهایی موفق خواهند بود که بتوانند در برابر بحران‌ها مقاومت کنند، جریان کالا را حفظ کنند و اعتماد صاحبان تجارت را به دست آورند ؛ زیرا آینده لجستیک جهانی نه فقط بر پایه سرعت، بلکه بر پایه اطمینان ساخته خواهد شد .
دیدگاه‌ها
اولین دیدگاه را دربارهٔ این خبر بنویسید.